Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Беларусі

Палац у Нясвіжы

Беларусь увайшла ў склад ЮНЕСКА ў 1954 годзе і на працягу многіх гадоў падтрымлівае з гэтай міжнароднай арганізацыяй плённыя, дынамічныя адносіны. З дапамогай ЮНЕСКА ў нашай краіне рэалізуецца мноства цікавых праектаў у сферы адукацыі, навукі, інфармацыі, камунікацый і, безумоўна, культуры.

У кастрычніку 1988 г. Беларусь далучылася да Канвенцыі па ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны, прынятай ЮНЕСКА ў 1972 г. І сёння ўжо 4 аб'екты, якія знаходзяцца на тэрыторыі нашай краіны, уключаны ў Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Першым з іх у 1992 годзе стаў Нацыянальны парк "Белавежская пушча" (аб'ект прыроднай спадчыны) – унікальны запаведны лес Еўропы, які ахоўваецца яшчэ з XIV стагоддзя.

У 2000 годзе ў Спіс сусветнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА ўвайшоў пабудаваны ў пачатку XVI стагоддзя замкавы комплекс "Мір". Архітэктура, якая спалучае готыку, барока і рэнесанс, зрабіла яго адным з самых прыгожых замкаў Еўропы.

Яшчэ два аб'екты Беларусі папоўнілі Спіс сусветнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА ў 2005 годзе. Гэта "Архітэктурна-культурны комплекс рэзідэнцыі Радзівілаў у Нясвіжы" і пункты геадэзічнай Дугі Струвэ.

Палац у Нясвіжы на працягу стагоддзяў быў рэзідэнцыяй адной з найбагацейшых і ўплывовых дынастый Еўропы – Радзівілаў. А сёння прыгожы адрэстаўрыраваны замак – Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік "Нясвіж" – з'яўляецца візітнай карткай Беларусі.

Сусветна вядомае геадэзічнае збудаванне – Дуга Струвэ – злучала 265 пунктаў у 10 краінах свету: Нарвегіі, Швецыі, Фінляндыі, Расіі, Эстоніі, Літве, Латвіі, Беларусі, Украіне і Малдове. Паводле гістарычных звестак, у Беларусі было 34 пункты: 20 захавалася, а пяць з іх, абсталяваныя спецыяльнымі знакамі, увайшлі ў Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Аб'екты, прадстаўленыя ў папярэдні спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА

• Аўгустоўскі канал (2004)
• Спаса-Праабражэнская царква і Сафійскі сабор у Полацку (2004)
• Барысаглебская (Каложская) царква ў Гродне (2004)
• Культавыя збудаванні абарончага тыпу ў Беларусі, Польшчы і Літве (2004)
  У гэтай намінацыі – тры беларускія храмы: касцёл Святога Яна Хрысціцеля ў вёсцы Камаі Пастаўскага раёна, царква-крэпасць Раства Багародзіцы ў вёсцы Мураванка Шчучынскага раёна і царква Святога Міхала Арханёла ў вёсцы Сынкавічы Зэльвенскага раёна.
• Драўляныя цэрквы Палесся (2004)
• Мемарыяльны комплекс "Брэсцкая крэпасць-герой" прэтэндуе на статус аб'екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў рамках сумеснай беларуска-расійскай намінацыі "Мемарыялы героям Вялікай Айчыннай вайны: Брэсцкая крэпасць і Мамаеў курган" (2024).

Сусветная нематэрыяльная культурная спадчына ЮНЕСКА ў Беларусі

• Святочны абрад "Калядныя цары" ў вёсцы Семежава (2009) 
• Урачыстасць у гонар шанавання абраза Маці Божай Будслаўскай (Будслаўскі фэст) (2018)

  Веснавы абрад "Юраўскі карагод" у вёсцы Пагост (2019)
• Культура бортніцтва Беларусі і Польшчы (2020)
• Саломапляценне Беларусі: мастацтва, рамяство, уменні (2022)
• Выцінанка – традыцыйнае мастацтва выразання з паперы ў Беларусі (2024)
• Неглюбская тэкстыльная традыцыя Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці (2025)

Беларусь і беларусы ў календары памятных дат ЮНЕСКА

• 200-годдзе з дня нараджэння вучонага, геолага Ігната Дамейкі (2002)
• 200-годдзе з дня нараджэння мастака і кампазітара Напалеона Орды (2007)
• 200-годдзе з дня нараджэння паэта, драматурга і акцёра Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча (2008)
• 600-годдзе запаведнага рэжыму ў Белавежскай пушчы (2009)
• 200-годдзе з дня нараджэння мастака Івана Хруцкага (2010)
• 1150-годдзе першага згадвання ў летапісах горада Полацка (2012)
• 200-годдзе з дня нараджэння вучонага і дыпламата Іосіфа Гашкевіча (2014)
• 250-годдзе з дня нараджэння палітычнага дзеяча, дыпламата і кампазітара Міхала Клеафаса Агінскага (2015)
• 150-годдзе з дня нараджэння Льва Бакста (1866-1924), жывапісца, тэатральнага мастака, дэкаратара і мадэльера (2016)
• 500-годдзе беларускага кнігадрукавання (2017)
• 300-годдзе з дня нараджэння Саламеі Рэгіны Русецкай (1718-1763) (Беларусь пры падтрымцы Літвы, Польшчы і Расіі) (2018)
• 200-годдзе з дня нараджэння Станіслава Манюшкі  (1819-1872), кампазітара, дырыжора і выкладчыка (Польшча, Беларусь і Літва пры падтрымцы Латвіі і Румыніі) (2019)
• 150-годдзе з дня нараджэння Фердынанда Рушчыца (1870-1936), мастака-пейзажыста, графіка, тэатральнага дэкаратара, педагога (Беларусь і Польшча пры падтрымцы Літвы і Расіі) (2020)
• 100-годдзе Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (2021)
• 100-годдзе Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі (2022)
• 200-годдзе з дня нараджэння Паўла Шэйна (1826-1900), этнографа, лінгвіста, фалькларыста (2026)
• 100-годдзе з дня нараджэння Алеся Адамовіча (1927-1994), пісьменніка, сцэнарыста, літаратуразнаўцы, крытыка (2027)

Узнагароды ЮНЕСКА

Медаля ЮНЕСКА "5 кантынентаў" удастоены:

• Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета Беларусі (2014)
• Ігар Лучанок (2016)
• Валянцін Елізар'еў (2016)

Медаля ЮНЕСКА "Віктар Гюго" ўдастоены:

• Тамара Ніжнікава (2015)
• Генадзь Аўсяннікаў (2015)
• Расціслаў Янкоўскі (2015)

версія для друку

зрабіць стартавай

дабавіць у выбранае