Падзеі

"Жыццёвы прынцып беларусаў - добрасуседства". Як Лукашэнка шукаў новыя пункты апоры на Усходзе і да чаго заклікаў Захад

Аляксандр Лукашэнка ў час пленарнага пасяджэння, прысвечанага ўрачыстаму адкрыццю ў Мінску 26-й штогадовай сесіі Парламенцкай асамблеі АБСЕ, ліпень 2017

Кожны перыяд у гісторыі незалежнай Беларусі можна лічыць пераломным момантам. Нават калі гэта быў даволі звычайны - па сусветных мерках - год. Выбудоўваючы адносіны з глабальнымі ігракамі і суседзямі, балансуючы паміж выклікамі і вялікімі праектамі на міжнароднай арэне, маладая рэспубліка здолела даказаць, што курс на суверэнную будучыню і шматвектарнасць - гэта не прыгожая формула, а рэальная стратэгія развіцця краіны. У новым выпуску YouTube-праекта БЕЛТА "Як гэта было" мы адправімся ў 2017 год. У год, калі Беларусь здзіўляла смелымі ініцыятывамі і нечаканымі рашэннямі, адкрываючыся свету з новага боку. У год, калі Аляксандр Лукашэнка, выступаючы супраць утрыманства, сутыкнуўся з правакацыямі і зноў даў адпор спробам узарваць абстаноўку ў Беларусі. У год, калі краіна дабілася прарыву ў прамысловасці, тым самым здзейсніўшы мару кіраўніка дзяржавы. Хочаце даведацца, як гэта было? Зараз пра ўсё раскажам.

Навошта Беларусь увяла бязвізавы рэжым

2017 год пачаўся з пазітыўных навін. У студзені ўказам Прэзідэнта ўводзіцца пяцідзённы бязвізавы рэжым для грамадзян 80 краін. Дакумент распрацоўваўся паўтара года і быў дакладна вывераны ўсімі дзяржаўнымі органамі, у першую чаргу з пункту гледжання ўзнікнення якіх-небудзь рызык для краіны і яе саюзнікаў. Праўда, не ўсім суседзям, відаць, спадабалася гэта рашэнне беларускага боку.

"Гэта кампанія ў сродках масавай інфармацыі, не ведаю… Часам знаёмішся з заўвагамі гэтых аўтараў і дзівішся. Гэта людзі, якія не разумеюць сутнасці альбо спецыяльна нагнятаюць абстаноўку. Адмена віз не азначае адмены пагранічнага кантролю. Як быў кантроль пагранічны, так і ёсць. Цябе абавязкова правераць: хто ты такі. Таму гэта выццё і лямант з боку сумежных дзяржаў - гэта проста спроба выказаць незадавальненне з боку пэўных сіл. Мы тут нічога не парушылі з пункту гледжання нашага ўнутранага заканадаўства. Гэта наша суверэннае права. І мы не парушылі нічога ў плане нашых дамоўленасцей з іншымі дзяржавамі. Всё, пра што мы дагаворваліся, мы свята выконваем", - заявіў Аляксандр Лукашэнка, зацвярджаючы традыцыйнае рашэнне на ахову Дзяржаўнай граніцы.

Паводле даных пагранічнікаў, за год новай магчымасцю скарысталіся амаль 80 тыс. замежных грамадзян. Часцей за ўсё гэта былі грамадзяне Германіі, Польшчы і Італіі. Усяго ж у 2017 годзе без віз у Беларусь прыехалі жыхары 65 краін, сярод якіх і такія экзатычныя, як Панама, Нікарагуа, Антыгуа і Барбуда. Эфект ад гэтага рашэння аказаўся даволі адчувальным.

І ў канцы года Аляксандр Лукашэнка падпісаў указ аб устанаўленні бязвізавага ўезду на тэрмін да 10 дзён. Праўда, пакуль толькі для наведвальнікаў турысцка-рэкрэацыйных тэрыторый Брэста і Гродна. Паралельна ўрад падрыхтаваў прапановы па далейшай лібералізацыі візавага рэжыму. Крок за крокам яны ажыццяўляліся, і цяпер вопыт Беларусі можна лічыць сапраўды ўнікальным.

Як Беларусь адкрывала для сябе Афрыку

А дзе саміх беларусаў з задавальненнем сустракаюць без віз, ды яшчэ і зімой? Правільна, у Егіпце. У лютым 1992 года паміж нашымі краінамі былі ўсталяваны дыпламатычныя адносіны. Прычым Егіпет стаў адной з першых дзяржаў, якая прызнала суверэнітэт і незалежнасць Беларусі. І напярэдадні 25-й гадавіны дыпламатычных адносін Аляксандр Лукашэнка накіроўваецца з афіцыйным візітам у Каір.

Пасля рэвалюцыйных падзей у 2011 і 2013 гадах Егіпет імкнуўся дыверсіфікаваць знешнюю палітыку, абапіраючыся на сваіх, як заяўлялі егіпцяне, правераных сяброў. Да такіх сяброў яны адносілі і Беларусь. Мінску таксама было важна дыверсіфікаваць свой гандаль, і Каір стаў для яго не толькі важнейшым палітычным і эканамічным партнёрам у Паўночнай Афрыцы, але і важным апорным пунктам на ўсім кантыненце.

Аляксандр Лукашэнка і Прэзідэнт Егіпта Абдэль Фатах аль-Сісі дамовіліся нарасціць гандлёва-эканамічныя сувязі і наладзіць вытворчую кааперацыю з выкарыстаннем беларускіх тэхналогій і вопыту. Традыцыйным стала і абмеркаванне супрацоўніцтва ў гуманітарнай галіне, уключаючы навуку, адукацыю, ахову здароўя, культуру, турызм і спорт.

"Вы, спадар Прэзідэнт, сказалі аб тым, што Беларусь заўсёды падтрымлівала Егіпет на ўсіх міжнародных форумах і міжнародных пляцоўках. Я хачу вас запэўніць, што мы гэтым курсам будзем дзейнічаць і ісці ў далейшым. Вы ніколі не будзеце сумнявацца і шкадаваць аб тым, што маеце добрыя адносіны з цэнтральнаеўрапейскай дзяржавай, імя якой Беларусь", - сказаў беларускі лідар на перагаворах у Каіры.

У аснову беларуска-егіпецкага супрацоўніцтва былі пакладзены пытанні эканомікі і абароны. Таму ў Каіры Аляксандр Лукашэнка таксама правёў сустрэчы з прэм'ер-міністрам Шэрыфам Ісмаілам і міністрам абароны і ваеннай прамысловасці Седкі Собхі. Прэзідэнт падкрэсліў: закрытых тэм у адносінах паміж Беларуссю і Егіптам няма. Мінск гатовы падставіць плячо сваім партнёрам у любым пытанні, калі яны ў гэтым зацікаўлены.

"Мы валодаем значна большым патэнцыялам у эканоміцы, ды і ў іншых сферах, чым нам патрэбна для краіны. Гэта дасталася нам у тым ліку ад той вялікай краіны, Савецкага Саюза, у якой мы жылі. Тады Беларусь была самым высокатэхналагічным цэнтрам Савецкага Саюза. Тут былі сканцэнтраваны ўсе фінішныя вытворчасці той прадукцыі, якую мы пастаўлялі на экспарт. І пад гэту эканамічную базу была грунтоўна падведзена навука. Мы гэта ўсё захавалі і вывелі на больш высокі, сучасны ўзровень. Таму мы зможам быць канкурэнтаздольнымі на вашым рынку. Як я гаварыў Прэзідэнту ўжо, гэта будзе для вас значна танней, чым супрацоўніцтва па гэтых напрамках з іншымі краінамі, перш заўсё з краінамі Захаду", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

Сёння многія краіны, асабліва значныя ігракі, імкнуцца заваяваць Афрыканскі кантынент. Нехта ўспрымае гэту задачу літаральна, распальваючы канфлікты і ўстараняючы канкурэнтаў. Нехта падыходзіць да супрацоўніцтва залішне меркантыльна, імкнучыся хутчэй заняць рынак або вычарпаць даступныя рэсурсы. Беларусь жа вырашыла ісці сваім шляхам: не проста пастаўляць афрыканскім партнёрам тэхніку, а прыходзіць да іх з тэхналогіямі, навучаючы мясцовых спецыялістаў і ствараючы сумесныя прадпрыемствы. І, на наш погляд, за Афрыкай сапраўды будзе будучыня, а свет стане лепшым, калі ўсе краіны будуць прытрымлівацца такога падыходу.

Пасля Егіпта Аляксандр Лукашэнка накіраваўся з першым афіцыйным візітам у Судан. У Хартуме каля трапа самалёта беларускага лідара сустрэў асабіста Прэзідэнт Судана Амар Хасан Ахмед аль-Башыр. Паміж дзвюма краінамі склаліся вельмі добрыя палітычныя адносіны. Але, як заявіў Аляксандр Лукашэнка, настаў час далей развіваць і эканоміку, улічваючы, што Беларусь мае тэхналогіі, якія могуць павысіць харчовую бяспеку Судана, умацаваць яго патэнцыял у раслінаводстве, жывёлагадоўлі, ірыгацыі і малочнатаварнай вытворчасці.

"Судан стаў для нас адным з важнейшых партнёраў на Афрыканскім кантыненце. Наша краіна планамерна рэалізуе ўласную знешнюю палітыку зыходзячы з нацыянальных інтарэсаў, а не ўказанняў сусветных цэнтраў сілы. Мы выступаем за развіццё адносін з усімі дзяржавамі ў духу ўзаемнай павагі, за неўмяшанне ва ўнутраныя справы і прызнанне разнастайнасці шляхоў развіцця. Мэта гэтага візіту ў Судан - замацаванне дасягнутых вынікаў і вызначэнне новых перспектыўных напрамкаў сумеснай дзейнасці", - падкрэсліў на перагаворах Прэзідэнт.

Беларусь была гатова ўдзельнічаць у праектах па развіцці прамысловасці і інфраструктуры Судана. Былі знойдзены агульныя падыходы ў аграрнай і абароннай сферах. Трэба было яшчэ шмат зрабіць, але, на жаль, унутрыпалітычная абстаноўка ў Судане паставіла адносіны паміж Мінскам і Хартумам на паўзу.

Чаму Беларусь зацікаўлена ў супрацоўніцтве з Сербіяй

Вярнуўшыся ў Мінск, Аляксандр Лукашэнка сфакусіраваўся на развіцці супрацоўніцтва з еўрапейскімі партнёрамі. У беларускую сталіцу прыбыў старшыня ўрада Сербіі Аляксандр Вучыч. Кіраўнік дзяржавы адразу абазначыў свае прыярытэты: Беларусь ні ў якім разе не будзе перашкаджаць Сербіі ісці сваім шляхам, а ўзаемавыгадныя адносіны неабходна падтрымліваць і развіваць. Такі фармат адносін (без выстаўлення ўмоў і прэтэнзій, дыялог на роўных і падтрымка ў любой сітуацыі) - прыклад не толькі сапраўднай дружбы, але і ўрок для многіх палітыкаў Еўропы.

"Мы нікуды не дзенемся ад таго, каб выбудоўваць наша супрацоўніцтва, каб у гэтым бурным свеце выстаяць і развівацца на карысць нашых дзяржаў і народаў. Так, я разумею, што сёння Беларусь і Сербія знаходзяцца ў розных сітуацыях, нягледзячы на ​​агульны трэнд. Я гэта гаварыў свайму таварышу, Прэзідэнту Сербіі: мы ні ў якім разе не будзем прад'яўляць прэтэнзіі Сербіі, калі Сербія будзе развівацца сваім шляхам, таму што, напэўна, і мы вінаваты ў тым, што Сербія апынулася ў такой сітуацыі. Усё ж такі пасля распаду Савецкага Саюза нам трэба было сур'ёзна падумаць, каб выбудоўваць больш цесныя адносіны, - заявіў беларускі лідар. - Мы гатовы зрабіць для вас усё, што мы можам зрабіць. Нават у самы цяжкі час мы заўсёды вас падтрымлівалі і будзем падтрымліваць. Нават калі іншы раз нам нявыгадна было. Мы займалі прынцыповую пазіцыю, у тым ліку па пытаннях адзінства вашай дзяржавы".

Праз некалькі месяцаў Аляксандр Вучыч быў выбраны Прэзідэнтам Сербіі. А яго папярэдніка Таміслава Нікаліча Аляксандр Лукашэнка ўзнагародзіў ордэнам Дружбы народаў за значны ўклад ва ўмацаванне міру, дружалюбных адносін і супрацоўніцтва паміж Беларуссю і Сербіяй.

У папярэдніх выпусках мы расказвалі, як Аляксандр Лукашэнка прылятаў у Бялград у час бамбардзіровак НАТА. Гэты смелы жэст, які сімвалізуе непахісную падтрымку ўсяго беларускага народа, здзівіў тады многіх. Сербы ўспрынялі такі крок з асаблівай удзячнасцю.

"Таміслаў Нікаліч яшчэ да свайго выбрання Прэзідэнтам прыязджаў у Беларусь і не проста прыязджаў, а адкрыта, сумленна і прынцыпова падтрымліваючы Беларусь, займаў жорсткую пазіцыю па абароне інтарэсаў беларускага народа. Гэта галоўнае. Таму што з прэзідэнтамі мы абавязаны супрацоўнічаць. Падабаемся мы адзін аднаму, не падабаемся, падабаецца дзяржаўны лад той ці іншай краіны або не падабаецца, мы павінны ўспрымаць рэаліі. А вось проста як чалавек - да выбрання - Таміслаў Нікаліч быў асаблівым у адносінах да нашай краіны", - сказаў Аляксандр Лукашэнка, уручыўшы ўзнагароду сербскаму сябру.

Навошта Лукашэнка пачаў рэформу дзяржорганаў

Што ж адбывалася ў гэты час ва ўнутранай палітыцы Беларусі? У эканоміцы ўлады шукалі дадатковыя крыніцы росту, прыглядаючыся да нестандартных рашэнняў і ў пэўным сэнсе наватарскіх прапаноў. І такія кропкі росту былі знойдзены - пра іх мы пагаворым крыху пазней.

Паралельна Аляксандр Лукашэнка вырашыў правесці рэвізію дзяржаўных органаў. Іх рэфармаванне пачалося з Адміністрацыі Прэзідэнта. У першую чаргу размова ішла аб павышэнні эфектыўнасці дзяржапарату, дэбюракратызацыі і імгненным рэагаванні на змяненні сітуацыі ў палітыцы, эканоміцы, сацыяльнай і іншых сферах. Ніводная праблема, хвалюючая грамадзян, не павінна заставацца без увагі, патрабаваў кіраўнік дзяржавы.

"Мае патрабаванні да аптымізацыі дзяржапарату нязменныя. Неабходна бесперапыннае кадравае абнаўленне. У гэтай сферы павінны застацца толькі тыя, у каго гараць вочы, хто хоча працаваць і прыносіць карысць дзяржаве. Іншага не дадзена. Іншых проста не павінна быць. Яшчэ раз падкрэсліваю: дэбюракратызацыя, ідэалагічная, кадравая палітыка, эканамічная экспертыза, прававы напрамак у рабоце Прэзідэнта з'яўляюцца важнейшымі. Недапушчальна, калі праз вас ад кагосьці праходзяць да Прэзідэнта нарматыўна-прававыя акты… Я ж ва ўсё не ўлезу, як вы на экспертным узроўні, ды і не павінен. Некаторыя я проста, не чытаючы, павінен фармалізоўваць і падпісваць. І што адбываецца праз паўгода, праз год? Вы зноў мне несяце дапаўненні, змяненні да нарматыўна-прававых актаў. Гэта аб чым сведчыць? Гэта сведчыць аб тым, што вы прапанавалі Прэзідэнту падпісаць нейкі акт, мы яго прынялі, а жыццё яго не запатрабавала або ён не адпавядае жыццю. Гэта што, нармальна?" - крытыкаваў работу чыноўнікаў кіраўнік дзяржавы.

Як змагаліся з сацыяльным утрыманствам

Прэтэнзіі да свайго "палітычнага штаба" Аляксандр Лукашэнка агучыў зусім невыпадкова. У 2015 годзе ў Беларусі быў прыняты дэкрэт "Аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства". З аднаго боку, улады спрабавалі вывесці на чыстую ваду тых, хто афіцыйна не працуе, але ў той жа час жыве далёка не па даходах. З другога - стымуляваць беспрацоўных грамадзян да працоўнай дзейнасці.

І гэта было лагічна: калі ты без усялякай на тое прычыны не працуеш, адпаведна, не заняты ў эканоміцы і не плаціш падаткі, то ці маеш ты права на бясплатную медыцыну або на льготы на аплату жыллёва-камунальных паслуг? Пытанне часткова рытарычнае. Але, пагадзіцеся, справядлівае.

У выніку рашэнні былі фармалізаваны, аднак на паперы ўлічылі не ўсё, і пэўная частка грамадзян аказалася ў цяжкім становішчы. Улады паспяшаліся выправіць свае памылкі, але сітуацыяй умела скарысталіся сапраўдныя дармаеды - тыя, хто ні разу не зрабіў для краіны нічога карыснага, але ўсяляк імкнуўся перавярнуць жыццё ў дзяржаве з ног на галаву.

"Дэкрэт нумар 3 я не адмяняў і нават не прыпынялі. Гэта няправільна гавораць. Дэкрэт нумар 3 сёння працуе. Адзінае, што я запатрабаваў, калі ўлада вінавата была (панакіроўвалі гэтыя "пісьмы шчасця" каму трэба і каму не трэба), - прыпыніць выплату на гэты год. Але за гэты час мы выверым усе спісы. Крайні тэрмін - 1 кастрычніка. Каб людзі не крыўдзіліся. І усім прад'явім: вось, або ўладкоўвайцеся на работу, або мы вам знойдзем работу. Разумееце, якую. Гэта ненармальна, калі мільёны людзей працуюць, а 300-350 тысяч у краіне бадзяюцца невядома дзе. 350 тысяч, якія павінны працаваць і не працуюць, і не нясуць ніякай нагрузкі - жыллёва-камунальныя паслугі, ахова здароўя, адукацыя, абарона, бяспека і гэтак далей. Таму вы павінны ведаць, што, пакуль я Прэзідэнт, я ад гэтага не адступлю. Мы павінны навесці ў краіне парадак", - падкрэсліваў Аляксандр Лукашэнка, размаўляючы з беларусамі.

Нашумелы дэкрэт стаў лакмусавай паперкай у сацыяльнай сферы. Усвядоміўшы, што ўлады не адступяць ад свайго рашэння, многія людзі сапраўды ўзяліся за розум і пачалі трымацца за свае рабочыя месцы. А тыя, хто да гэтага працаваў у цені, атрымліваючы цішком добрыя грошы і не аплачваючы падаткі, хуценька пабеглі рэгістравацца.

На фоне спроб расхістаць сітуацыю ў Беларусі ўнутры і вакол краіны актывізаваліся радыкальныя сілы. Камусьці ўжо вельмі хацелася арганізаваць заварушку, пусціўшы Беларусь па ўкраінскім сцэнарыі. Але, як кажуць, не на тых напалі. Дзейнічаючы рашуча, улады яшчэ ў зародку здолелі пагасіць рыхтуемыя правакацыі і недвухсэнсоўна папярэдзілі, што любы крок налева, крок направа ад закону будзе вельмі жорстка спыняцца.

Так, нехта назаве гэта дыктатурай або аўтарытарызмам. Але ўладу, як не раз заяўляў Аляксандр Лукашэнка, растапыранымі пальцамі не трымаюць. Калі вы ўважліва паглядзіце на Беларусь, то ўбачыце тут і правы чалавека, і дэмакратыю, і парадак, і бяспеку для людзей. Усё гэта забяспечваецца так званай дыктатурай. Назавём яе дыктатурай па-беларуску.

Як Беларусь выбудоўвала адносіны з Грузіяй

У моманце ацаніць вынікі такога падыходу змаглі грузінскія партнёры. У сакавіку 2017 года ў Мінск з афіцыйным візітам прыбыў Прэзідэнт Грузіі Георгій Маргвелашвілі. У 2015 годзе ў Тбілісі прымалі беларускую дэлегацыю. Перагаворы на вышэйшым узроўні надалі зусім новы імпульс і энергію двухбаковым адносінам. Як і ў выпадку з Сербіяй, гэта быў прыклад таго, як могуць наладжваць супрацоўніцтва дзве краіны, якія выбралі розныя эканамічныя шляхі для свайго развіцця. Галоўнае - паважаць і прызнаваць інтарэсы адзін аднаго, не ствараць шурпатасцей і канфліктаў.

"Па дружбе я вам ужо сказаў: нядобра, што вы першы раз у Мінску. Даўно трэба было да нас прыехаць. У любым статусе. Мы заўсёды рады бачыць нашых грузінскіх братоў у Беларусі. У нас больш, чым агульная гісторыя. На тэрыторыі Беларусі за яе вызваленне змагаліся тысячы грузінскіх грамадзян, савецкіх грамадзян. Шмат, на жаль, загінула нашых братоў грузін, вызваляючы і абараняючы Беларусь. Гэта тая частка гісторыі, якая ніколі не забываецца і не можа быць забыта. Таму вы для нас вельмі блізкія людзі, і мы заўсёды з вялікай павагай адносіліся і адносімся не толькі да вашай гісторыі, але і да людзей, якія пражывалі на гэтым гераічным кавалку зямлі, імя якому сёння - свабодная і незалежная Грузія", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка на перагаворах з грузінскім калегам.

Нягледзячы на ​​цяжкасці ў сусветнай эканоміцы, аб'ёмы гандлю паміж Беларуссю і Грузіяй у тыя гады дэманстравалі добры рост, хоць і былі далёкія ад запланаваных паказчыкаў. Бакі знайшлі шмат пунктаў для ўзаемадзення і заявілі аб гатоўнасці супрацоўнічаць ва ўсіх сферах, прыўносячы ў адносіны, як заявіў Аляксандр Лукашэнка, "самыя-самыя добрыя і прыемныя эмоцыі і ноткі".

На жаль, змена палітычнага курсу афіцыйнага Тбілісі з прыходам новай улады не дазволіла рэалізаваць усе задуманыя праекты, і актыўнае развіццё беларуска-грузінскага супрацоўніцтва было пастаўлена на паўзу. Аднак сёння час паціху расстаўляе ўсё на свае месцы, і, магчыма, нашым краінам усё ж такі ўдасца перазагрузіць адносіны і вярнуцца да намечаных планаў.

Чаму Лукашэнка падтрымлівае Еўрасаюз

Стабільнасць важна не толькі ў двухбаковым супрацоўніцтве. Калі хістае ўвесь рэгіён, пра якую лепшую будучыню можна марыць? Паглядзіце, што адбываецца ў Еўрапейскім саюзе. І цяперашняя сітуацыя - толькі працяг шматгадовай гісторыі, якая не абяцае нічога добрага для гэтага аб'яднання.

Сустракаючыся ў 2017 годзе з намеснікам прэм'ер-міністра - міністрам замежных і еўрапейскіх спраў Бельгіі, Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што Беларусь гатова працаваць на стабільнасць у Еўропе. Не ведаю, як вам, але нам здаецца, што ЕС павінен быў цаніць такі падыход і ўсяляк падтрымліваць беларускіх партнёраў. Але недальнабачная і нават бязглуздая палітыка еўрапейцаў прывяла не проста да замарозкі адносін з Беларуссю, а да пажару ва ўсім рэгіёне. Ці ёсць шанц усё выправіць? Не ведаем. Цяпер, напэўна, трэба думаць аб тым, каб не дапусціць яшчэ большых праблем.

"Я за шматполюсны свет. І Еўрасаюз - гэта якраз вельмі магутны полюс нараўне з Кітаем, Злучанымі Штатамі Амерыкі. Еўрапейскі саюз - гэта магутная апора для планеты, калі яна знікне - быць бядзе. Таму ўсе вашы "брэксіты" і нацыяналістычныя рухі я не ўспрымаю. Чаго б ні каштавала, Еўрапейскі саюз трэба захаваць. Гэта не мая асабістая пазіцыя (хоць і асабістая), гэта пазіцыя зыходзіць з міжнародных дзяржаўных інтарэсаў. Чым больш апор, тым устойлівей сістэма. Таму я прыхільнік Еўрапейскага саюза. Але я праціўнік двайных стандартаў, якія часам уласцівы Еўрапейскаму саюзу. Таму я хацеў бы, каб Еўрапейскі саюз адпавядаў тым дэкларацыям, якія ён прапануе ўсяму свету: сумленнасць, прыстойнасць, дэмакратычнасць і гэтак далей. Мы таксама не без недахопаў, як і вы. Але трэба размаўляць, трэба быць бліжэй адзін да аднаго. Трэба, калі ў вас ёсць добры вопыт, прапаноўваць і перадаваць яго. Мы гатовы вучыцца. Але прашу, майце на ўвазе адно: для нас святыя суверэнітэт і незалежнасць", - абазначыў "чырвоныя лініі" беларускі лідар.

Кіраўнік знешнепалітычнага ведамства Бельгіі на той сустрэчы заўважыў, што Беларусь усё часцей становіцца ўдзельнікам маштабных міжнародных працэсаў. А дзякуючы пазітыўным працэсам і рэформам, якія былі праведзены ў рэспубліцы, удалося істотна рушыць наперад у пашырэнні супрацоўніцтва па лініі Беларусь - ЕС. Еўрапейскі саюз бачыў у Беларусі краіну, якая садзейнічае дыялогу, аднак сам быў да яго не гатовы.

Чаму ў Еўропе баяцца вучэнняў "Захад"

Узяць тыя ж беларуска-расійскія ваенныя вучэнні "Захад", вакол якіх еўрапейцы спрабавалі раздуць скандал, штучна нагнятаючы абстаноўку, запалохваючы саміх сябе і насельніцтва сваіх краін. Думаеце, гэта пачалося толькі цяпер?

Першыя вучэнні "Захад" прайшлі яшчэ ў 2009 годзе, і ўжо тады Беларусь і Расію абвінавачвалі ў рэпетыцыі ўзброенага нападзення на краіны Балтыі. Як бачыце, з часам нічога не змянілася. Зацвярджаючы задуму "Захаду-2017", Аляксандр Лукашэнка заўважыў, што міжнародная абстаноўка абавязвае бесперапынна павышаць майстэрства і ўзровень рэгіянальнай групоўкі войскаў для абароны заходніх рубяжоў Саюзнай дзяржавы. Ды і ў цэлым Беларусь ні ад кога ніколі не таіла і не ўтойвае, што ў мірны час порах трэба трымаць сухім.

"Маючае адбыцца мерапрыемства - абсалютна празрыстае, і я патрабую ад усіх вас, каб гэта мерапрыемства на тэрыторыі нашай краіны было празрыстым і ўсе мерапрыемствы былі даступны не толькі для нашых сяброў па АДКБ, ЕАЭС, СНД, але і для прадстаўнікоў Паўночнаатлантычнага блока - НАТА. Мы нічога не ўтойваем і ўтойваць не павінны. Калі натаўцы хочуць прысутнічаць на нашым вучэнні, калі ласка. Тым больш я такую ​​інфармацыю і такія сігналы з іх боку ўжо атрымліваю. Яшчэ раз хачу падкрэсліць для тых, хто пасылае гэтыя сігналы: мы ні ад кога не закрываемся. Мы запрасілі ўсіх жадаючых на гэтыя вучэнні. І вы ўбачыце, што яны носяць выключна абарончы характар", - адзначаў Аляксандр Лукашэнка.

У тыя гады ў беларуска-расійскіх адносінах была некаторая нявызначанасць. Асобныя "эксперты" нават меркавалі (а можа, разлічвалі), што краіны згорнуць сваё супрацоўніцтва ў ваеннай галіне. Але ваенныя манеўры сталі дэманстрацыяй пастаянства ў забеспячэнні бяспекі двух братэрскіх народаў.

Ды і эканамічныя пытанні ў хуткім часе былі ўрэгуляваны. Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін на сустрэчы ў Санкт-Пецярбургу знайшлі магчымасць для ўзаемных уступак у нафтагазавай сферы. Прэзідэнты абмеркавалі існуючыя праблемы ў сельскай гаспадарцы і прамысловасці і задумаліся аб пашырэнні сумеснай работы ў касмічнай сферы.

Як старая трагедыя аб'яднала Беларусь і Украіну

Новая глава адкрывалася ў беларуска-ўкраінскіх адносінах. Правёўшы сустрэчу на тэрыторыях абедзвюх дзяржаў у гадавіну катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, Аляксандр Лукашэнка і яго ўкраінскі калега Пётр Парашэнка заявілі аб намеры прытрымлівацца курсу дружбы і ўзаемнага супрацоўніцтва, развіваючы ўзаемадзеянне ў самых розных галінах.

Спачатку прэзідэнты наведалі ЧАЭС, дзе ўшанавалі памяць загінулых ліквідатараў і ўсклалі кветкі да "Сцяны памяці" мемарыяльнага комплексу "Героям Чарнобыля". Потым кіраўнікі дзяржаў азнаёміліся з будаўніцтвам новага бяспечнага ахоўнага збудавання і захоўваннем адпрацаванага ядзернага паліва.

Пасля наведвання атамнай станцыі Аляксандр Лукашэнка і Пётр Парашэнка разам накіраваліся ў Беларусь для правядзення перагавораў. У Свята-Міхайлаўскім храме ў аграгарадку Ляскавічы яны запалілі свечкі ў памяць аб ахвярах чарнобыльскай аварыі, а потым паразмаўлялі з мясцовымі жыхарамі. У час афіцыйных перагавораў асноўная ўвага, вядома ж, была ўдзелена гандлёва-эканамічнаму супрацоўніцтву. Сваім урадам прэзідэнты даручылі максімальна эфектыўна выкарыстоўваць існуючы інструментарый для падтрымкі сувязей паміж прадпрыемствамі і актывізаваць міжгаліновае супрацоўніцтва.

"Мы дамовіліся па-новаму паглядзець на вытворчую кааперацыю, актывізаваць работу па стварэнні новых сумесных прадпрыемстваў у самых розных галінах эканомікі. Забароненых тэм для нашых дзяржаў няма. Прыярытэтным бачыцца ўзаемадзеянне ў прамысловасці, нафтахімічным комплексе, аграрнай і транспартна-лагістычнай сферах. Беларусь гатова павялічыць пастаўкі ва Украіну аўтамабільнай і сельгастэхнікі, угнаенняў і будматэрыялаў. У сваю чаргу мы зацікаўлены ў закупках вырабаў з металу, прадукцыі раслінаводства і жывёлагадоўлі", - сказаў па выніках перагавораў беларускі лідар.

Яшчэ адной тэмай перагавораў стала ўрэгуляванне канфлікту на ўсходзе Украіны. Беларусь вырашыла накіраваць гуманітарную дапамогу насельніцтву Украіны, якое пражывае па абодва бакі лініі размежавання. Падтрымаць самым неабходным. Пётр Парашэнка запрасіў Аляксандра Лукашэнку наведаць летам з афіцыйным візітам Украіну, кіраўнік беларускай дзяржавы адгукнуўся на прапанову і ў ліпені прыляцеў у Кіеў.

Як у Беларусі адносяцца да Украіны

У час перагавораў бакі зноў заявілі аб намеры паглыбляць вытворчую кааперацыю і садзейнічаць актыўнаму развіццю гандлёва-эканамічных адносін. Украіна ў тыя гады была адным з прыярытэтных рынкаў для беларускіх тавараў, гэтак жа як і беларускі рынак - для ўкраінскіх.

"Што датычыцца нашага гандлёва-эканамічнага супрацоўніцтва, у нас ёсць да чаго імкнуцца. Мы калісьці мелі $8 млрд тавараабароту ў год. Цяпер мы гэтага ўзроўню не дасягнулі. Але я ўпэўнены, што мы можам яго перасягнуць. Сам-насам мы з вамі абмеркавалі найбольш важныя пытанні супрацоўніцтва. Мы ў гэтым напрамку будзем рухацца, і я вам сказаў, што ў нас няма ніякай алергіі, мы не гандлюем і не дружым супраць кагосьці. Мы хочам працаваць разам на далёкай дузе, у іншых краінах, ствараць сумесны прадукт, прадаваць яго. Мы будзем ствараць высокатэхналагічны тавар і будзем ім гандляваць разам на замежных рынках", - падзяліўся падрабязнасцямі закрытай сустрэчы беларускі Прэзідэнт.

Цікава, што перад перагаворамі Аляксандр Лукашэнка наведаў музей Галадамору, дзе экскурсавод расказаў аб адносінах беларусаў у тыя цяжкія гады да жыхароў Украіны: яны ішлі ў Беларусь, а беларусы дзяліліся апошнім. Гэта быў нібы напамін аб тым, што абодва народы павінны дапамагаць адзін аднаму, быць заўсёды разам адзін з адным. А такіх прынцыпаў беларусы прытрымліваюцца і сёння.

За апошнія 10 гадоў Беларусь прыняла, напэўна, ужо сотні тысяч украінцаў, якія беглі ад вайны. І не проста прыняла, а забяспечыла такімі ж правамі, як і беларускіх грамадзян. Мінулі гады, і афіцыйны Кіеў чамусьці вырашыў, што такі партнёр, які шчыра жадае Украіне дабра і не просіць нічога ўзамен, яму не патрэбны. Што ж, атрымалася, як атрымалася...

Як Беларусь стала часткай глабальнага шляху

Але каму сапраўды быў патрэбны такі партнёр, як Беларусь, - гэта Кітай. У сусветнай эканоміцы адбываліся фундаментальныя трансфармацыі, і Беларусь не магла застацца ўбаку ад гэтых працэсаў, стаўшы адной з вузлавых платформ новага Шаўковага шляху ў Еўразійскім рэгіёне. Глабальная кітайская ініцыятыва, якая крытыкуецца на Захадзе, ні нахрапам, ні бульдозерам, ні з дапамогай крылатых ракет, а дзякуючы ўзаемапаважліваму супрацоўніцтву і інвестыцыям пракладала шлях на новыя рынкі.

У маі 2017 года ў Пекін прыбылі прадстаўнікі 130 дзяржаў. Тут стартаваў форум "Адзін пояс і адзін шлях" - ініцыятыва, прызначаная не проста прапанаваць новыя пункты росту ў эканоміцы, а сфарміраваць міжнародныя адносіны новага тыпу. Беларусь стала першай краінай у Еўропе і адной з першых краін у свеце, якія падключыліся да будаўніцтва эканамічнага пояса Шаўковага шляху па шэрагу напрамкаў. І, выступаючы на ​​саміце, Аляксандр Лукашэнка заклікаў краіны да сумеснага мірнага і ўзаемавыгаднага развіцця.

"Аслаблены сусветны эканамічны рост аказвае прыкметны ўплыў на паглыбленне адрозненняў паміж краінамі. Часта супярэчнасці вырашаюцца з прымяненнем зброі. Менавіта таму сёння так важна выкарыстоўваць гістарычную магчымасць для змянення мадэлі міждзяржаўнага ўзаемадзеяння. Дасягненне працвітання рэальна толькі ў сумесным мірным узаемавыгадным развіцці. Мы краіна адкрытая. Жыццёвы прынцып беларусаў - добрасуседства. Беларусь гатова да ўзаемадзеяння ў мэтах міжнароднага развіцця", - сказаў кіраўнік дзяржавы.

Праз месяц усе гэтыя пытанні зноў апынуліся ў фокусе ўвагі сусветнай супольнасці: Астана прымала саміт Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва. Беларусь, знаходзячыся на "заходнім рубяжы" ШАС, заявіла аб гатоўнасці на справе ўносіць свой канкрэтны ўклад у дасягненне мэт арганізацыі зыходзячы з неабходнасці ўсеагульнай і непадзельнай бяспекі.

Аляксандр Лукашэнка бачыў, што Шанхайская арганізацыя супрацоўніцтва паступальна ператвараецца ў адну з самых уплывовых міжнародных структур. Усяго толькі адзін прыклад - важнейшым вынікам саміту стала прыняцце ў ШАС Індыі і Пакістана. Мы ведаем, што адносіны паміж гэтымі краінамі далёка не бездакорныя. Але Шанхайская арганізацыя супрацоўніцтва не пабаялася аб'яднаць пад сваім дахам канфліктуючыя бакі і, акрамя таго, дала надзею на вырашэнне існуючых праблем.

Якія агульныя інтарэсы ёсць у Беларусі і ЗША

Развіваючы супрацоўніцтва, Беларусь імкнулася аднавіць дыялог паміж Усходам і Захадам у цэлым. Мінск прапанаваў ініцыятыву, аналагічную Хельсінкскаму працэсу, і заявіў аб гатоўнасці ў любы момант стаць месцам для дыялогу, накіраванага на асэнсаванне новых правіл светаўладкавання. Гэты крок беларускага боку не трэба ўспрымаць як нейкую міжнародную ініцыятыву дзеля ініцыятывы. Ён у першую чаргу адлюстроўваў ацэнку і занепакоенасць негатыўнымі тэндэнцыямі ў рэгіянальных працэсах.

У гэтым плане Аляксандр Лукашэнка выступаў і за рэфармаванне АБСЕ, узмацненне яе ролі ў вырашэнні канфліктаў. Чаму арганізацыя не змагла прадухіліць буйнейшы канфлікт у Еўропе? Хто пра яе цяпер увогуле ўспамінае? Сваім бачаннем бягучай сітуацыі Прэзідэнт Беларусі падзяліўся на сесіі Парламенцкай асамблеі АБСЕ. Мерапрыемствы прайшлі ў Мінску, і выступленне кіраўніка дзяржавы было гарачым. Як мы і прывыклі.

"На жаль, па многіх праблемных пытаннях наша матухна-Еўропа апынулася на скрыжаванні праблем. Праблем, якія, здавалася б, не датычацца Еўрапейскага кантынента. Наступствы гэтых праблем не звязаны, можа быць, і з Еўропай. Але мы аказваемся ў эпіцэнтры гэтых праблем. Напрыклад, ідзе вайна, якая спарадзіла негатыўныя працэсы на Блізкім Усходзе. Недалёка, але зямля не наша, гэта не ў нас. А наступствы гэтага хто больш за ўсё зведаў? Хто больш за ўсё быў падвергнуты гэтым наступствам? І прадаўжаецца гэты працэс - нелегальная міграцыя, якая спараджае тэрарызм і гэтак далей. Гэта Еўропа", - заўважыў Прэзідэнт.

Паводле яго слоў, на той момант гістарычнасць моманту заключалася яшчэ і ў тым, што Еўропа як ніколі зведала, што значыць бяздзейнасць. "Нядоўгі час не вырашаючы праблемы ў сябе ў Еўропе, многія праблемы (самыя вялікія з іх гэта Прыднястроўе, Нагорны Карабах), мы атрымалі ўласны канфлікт у цэнтры Еўропы - Украіна. Таму гістарычнасць моманту якраз і заключаецца ў тым, што нам трэба вельмі сур'ёзна звярнуць увагу на праблемы", - заклікаў кіраўнік дзяржавы.

Ці прыслухаліся ў АБСЕ да заклікаў беларускага Прэзідэнта? Ці прыслухаліся да прапаноў іншых прамоўцаў? Пагаварыць, падэбатаваць і паразважаць - гэта, вядома, добра. Мы гэта вітаем. А што потым? Дзеянняў няма. А чаму? На дзеянні здольны толькі сапраўдныя палітыкі.

Самую шматлікую каманду на мерапрыемствы АБСЕ ў Мінск накіравалі Злучаныя Штаты. Сустракаючыся з дэлегацыяй Кангрэса ЗША, Аляксандр Лукашэнка заўважыў, што зацікаўленасць Беларусі ў развіцці паўнацэнных партнёрскіх адносін са Злучанымі Штатамі Амерыкі застаецца нязменнай.

Доўгія гады адносіны паміж краінамі развіваліся ва ўмовах нявызначанасці і санкцый. Гэта быў перыяд упушчаных магчымасцей. Да 2017 года ўзровень палітычнага даверу быў хоць крыху, але адноўлены. Беларусь і ЗША сумесна працавалі над пытаннямі забеспячэння глабальнай і рэгіянальнай бяспекі, прадухілення незаконнага транзіту ядзерных матэрыялаў, барацьбы са злачынствамі ў сферы высокіх тэхналогій, узаемадзеяння ў галіне навукі і культуры. Мінск, як і сёння, быў гатовы да прадаўжэння канструктыўнага дыялогу з Вашынгтонам.

"Неабходна ў канструктыўным рэчышчы прадаўжаць весці пачаты з амерыканскім бокам дыялог па значных тэмах. Час паказаў, што гэта эфектыўны механізм збліжэння пазіцый, устаранення існуючых паміж нашымі краінамі рознагалоссяў. Мы павінны рухацца наперад - ад узаемных прэтэнзій і патрабаванняў да актыўнага супрацоўніцтва. Трэба навучыцца ўспрымаць падзеі ў нашых краінах у шырокім рэгіянальным і глабальным кантэкстах. Вядома, гэта няпроста рабіць, але мы павінны ставіць перад сабой менавіта канструктыўныя мэты", - заклікаў Аляксандр Лукашэнка амерыканскіх партнёраў.

Як кітайцы дапамаглі здзейсніць мару Лукашэнкі

2017 год запомніўся нам яшчэ адным прыемным і важным момантам. Восенню ў Беларусі адкрылася вытворчасць айчынных легкавых аўтамабіляў Geely. Гэта падзея па праву лічыцца яркай старонкай у гісторыі краіны. Аляксандр Лукашэнка, прысутнічаючы на ​​цырымоніі, заявіў, што ажыццявілася яго мара - зрабіць беларускі легкавы аўтамабіль. Дапамаглі ў гэтым кітайскія сябры. Праз некалькі гадоў Geely, а сёння BELGEE, стала сапраўды народным аўтамабілем. Хіба гэта не падстава для гонару?

"Так здарылася, што нашы сябры адгукнуліся на маю просьбу і дапамаглі стварыць нам гэты цудоўны завод. Таму перш за ўсё я хачу сёння сказаць, што мая мара зрабіць свой легкавы аўтамабіль ажыццявілася. З дапамогай нашых сяброў з Кітайскай Народнай Рэспублікі і дзякуючы рашэнню майго бліжэйшага сябра Сі Цзіньпіна", - сказаў Прэзідэнт на цырымоніі.

2017 год Беларусь пачала з пазітыўных навін. Як бачыце, і закончыла яна яго на высокай ноце. У лістападзе Аляксандр Лукашэнка падпісаў пакет дакументаў па развіцці прадпрымальніцтва і стымуляванні дзелавой актыўнасці, а ў снежні быў зацверджаны прэзідэнцкі дэкрэт аб развіцці лічбавай эканомікі, які стварыў беспрэцэдэнтныя ўмовы для IT-галіны. Гэта была адна з тых самых кропак росту ў эканоміцы, пра якую мы згадвалі крыху раней. Наватарскія рашэнні далі магчымасць Беларусі стаць рэгіянальным лідарам у пабудове лічбавай эканомікі.

версія для друку

зрабіць стартавай

дабавіць у выбранае