Падзеі

Ніякай канспіралогіі, толькі факты. Разбіраем ключавыя тэмы пасяджэння ВДС

Масква прымае пасяджэнне Вышэйшага дзяржаўнага савета Саюзнай дзяржавы. Кіраўніцтву Беларусі і Расіі трэба будзе падвесці вынікі інтэграцыйнага ўзаемадзеяння і намеціць планы на бліжэйшыя некалькі гадоў. Афіцыйна паведамлялася ўжо, што парадак дня пасяджэння складаецца з сямі пунктаў. Члены ВДС, у прыватнасці, абмяркуюць асноўныя напрамкі рэалізацыі Дагавора аб стварэнні Саюзнай дзяржавы на 2024-2026 гады і распрацоўку аналагічнага дакумента на 2027-2029 гады. У парадак дня ўключаны і некалькі практычных пытанняў. Напрыклад, арганізацыя прыгарадных пасажырскіх зносін паміж гарадамі Беларусі і Расіі, стварэнне Камітэта па стандартызацыі і якасці. Што яшчэ трэба будзе абмеркаваць вышэйшаму органу Саюзнай дзяржавы?

Што абмяркоўвалі Лукашэнка і Пуцін напярэдадні ВДС

У лютым прэзідэнты Беларусі і Расіі правялі дзве тэлефонныя размовы, каб абмеркаваць будучае пасяджэнне Вышэйшага дзяржсавета. Да гэтага мерапрыемства, важнейшага ў саюзным календары, заўсёды прыкавана асаблівая ўвага і прыхільнікаў, і праціўнікаў беларуска-расійскай інтэграцыі.

Падрабязнасцей аб тым, што менавіта абмяркоўвалі Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін, няшмат. Прэс-служба беларускага лідара паведаміла, што 8 лютага кіраўнікі дзяржаў разгледзелі парадак дня і іншыя пытанні, якія датычацца падрыхтоўкі пасяджэння, а таксама рэалізацыю сумесных праектаў, міжнародную тэматыку і развіццё абстаноўкі ў рэгіёне.

Крыху пазней Аляксандр Лукашэнка сам пракаменціраваў тэлефонную размову са сваім расійскім калегам, заўважыўшы, што пасля яе сталі з'яўляцца розныя канспіралагічныя тэорыі. Але здзіўляцца тут няма чаму: журналісты смакуюць любы кантакт лідараў Беларусі і Расіі, вылучаючы свае тэорыі.

"Тут канспіралогія вялікая пасля гэтай размовы. Тым больш што гэта пытанне супала якраз з Саветам міру (правядзеннем першага пасяджэння 19 лютага ў Вашынгтоне. - Заўвага БЕЛТА ) і маім запрашэннем на гэты Савет. Таму ўсе нашы перагаворы, размовы з Прэзідэнтам Пуціным засланіла гэта пытанне. Тым не менш галоўнае пытанне, якое мы абмяркоўвалі, - гэта пасяджэнне вышэйшага органа нашай Саюзнай дзяржавы і далейшыя кантакты нашы з Прэзідэнтам Расіі і перагаворы па тых пытаннях, якія датычацца Беларусі і Расіі, - адзначыў Прэзідэнт, сустракаючыся з дзяржаўным сакратаром Саюзнай дзяржавы Сяргеем Глазьевым. - Напярэдадні Вышэйшага дзяржсавета ў нас шмат праблем, якія мы павінны абмеркаваць, прыйсці, магчыма, да адзінага пункту гледжання, калі зможам. Мне здаецца, такіх няма пытанняў, дзе мы не можам нашы пазіцыі суаднесці і прыняць адзінае рашэнне".

Што датычыцца парадку дня пасяджэння ВДС, Аляксандр Лукашэнка ў пазітыўным рэчышчы адзначыў, што апаратам Саюзнай дзяржавы прапанавана прымальных сем пытанняў, а не некалькі дзясяткаў, як бывала ў ранейшыя часы. "Ну, слухайце, ну хто абмяркуе 27 пытанняў?" - заўважыў ён.

Другая тэлефонная размова кіраўнікоў дзяржаў адбылася вечарам 19 лютага. "Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін зверылі гадзіннікі па парадку дня маючага адбыцца мерапрыемства і найбольш актуальных тэмах, якія неабходна абмеркаваць як у шырокім коле, так і тэт-а-тэт. У размове таксама былі закрануты некаторыя пытанні беларуска-расійскіх адносін", - заявілі ў прэс-службе Прэзідэнта Беларусі.

Што будуць абмяркоўваць на ВДС

Парадкам дня пасяджэння Вышэйшага дзяржаўнага савета Пастаянны камітэт Саюзнай дзяржавы падзяліўся яшчэ 17 лютага. Як мы паведамлялі ўжо, у яго ўключылі сем пытанняў. Акрамя абазначаных намі тэм, члены ВДС абмяркуюць узаемную падтрымку і супрацоўніцтва ў галіне міжнароднага правасуддзя, прысуджэнне прэмій Саюзнай дзяржавы ў галіне літаратуры і мастацтва за 2025-2026 гады, асноўныя пытанні да пасяджэнняў Вышэйшага дзяржаўнага савета ў бягучым годзе і выкананне рашэнняў ВДС.

Частка пунктаў у парадку дня гучыць даволі абагульнена, таму на працягу тыдня ў СМІ з'яўляліся падрабязнасці будучай сустрэчы.

Як расказаў журналістам Сяргей Глазьеў, на пасяджэнні ВДС перш за ўсё хочуць прааналізаваць Асноўныя напрамкі рэалізацыі палажэнняў Дагавора аб стварэнні Саюзнай дзяржавы на 2024-2026 гады. Яны былі зацверджаны два гады таму дэкрэтам Вышэйшага дзяржсавета і ўключаюць больш за дзясятак сфер - ад агульнай макраэканамічнай палітыкі да фарміравання інфармацыйнай прасторы.

Эксперты ўжо дэталёва вывучылі, наколькі выкананы ўсе планы, і падрыхтавалі новую рэдакцыю Асноўных напрамкаў. Гэты дакумент стане дарожнай картай інтэграцыі на 2027-2029 гады.

Кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Беларусі Дзмітрый Крутой па выніках сустрэчы Аляксандра Лукашэнкі з Сяргеем Глазьевым адзначаў, што з больш як 300 мерапрыемстваў, запланаваных на 2024-2026 гады, выканана толькі палавіна. Па шэрагу напрамкаў утварыліся пратэрміноўкі, што і стане прадметам пільнай увагі кіраўнікоў дзяржаў. У прыклад ён прывёў сумесныя прамысловыя праекты, растлумачыўшы, што прадастаўлены Расіяй на гэтыя мэты крэдыт выбраны толькі напалову.

"Прэзідэнты хочуць унікнуць, што адбываецца, што перашкаджае. Далей тэматыка абароны нашага ўнутранага рынку: усё ж такі аб'ёмы імпарту сур'ёзныя і ў Расійскай Федэрацыі, і ў Рэспубліцы Беларусь. Таму што робіцца ў гэтай частцы? Якія эфектыўныя меры напрацавалі нашы ўрады?" - сказаў кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта.

У сваю чаргу Сяргей Глазьеў растлумачыў, што за астатнюю частку года будзе завершана выкананне другой палавіны мерапрыемстваў. Такім чынам, бягучая праграма дзеянняў выходзіць на фінішную прамую.

Гаворачы аб перспектыўных напрамках інтэграцыйнага будаўніцтва, Дзмітрый Крутой расказаў, што на пасяджэнні ВДС урады даложаць пра вобраз будучай эканамічнай трохгодкі. Сам жа дакумент, як паведамлялася ў СМІ, будзе канчаткова падрыхтаваны да восені.

"Туды будуць дабаўляцца некалькі новых блокаў, звязаных з лічбавізацыяй, з крэатыўнай эканомікай і асобнымі сацыяльнымі напрамкамі, - дадаў кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта. - Далей пытанне фінансава-эканамічнага забеспячэння як новага інструменту падрыхтоўкі саюзных праграм. На мінулым пасяджэнні Вышэйшага дзяржаўнага савета было даручэнне, што па накатанай, фактычна па заяўным прынцыпе, без ацэнкі рэальных вынікаў і дасягненняў фарміраваць праграмы ўжо далей немагчыма. На гэта проста няма рэсурсаў. Калі мы вызначаем прыярытэты ў асобных галінах (ад мікраэлектронікі да фармацэўтыкі і сферы медыцыны), то гэта павінны быць жывыя праекты, якія сапраўды стануць прарыўнымі".

У цэлым жа, паводле слоў Дзмітрыя Крутога, парадак дня пасяджэння на 100 працэнтаў эканамічны, ніякай палітыкі там няма.

Калі запусцяць прамыя паязды паміж Смаленскам, Оршай і Віцебскам

А што вядома аб развіцці транспартных зносін паміж Беларуссю і Расіяй? На пасяджэнні пойдзе размова аб перазапуску прамых чыгуначных маршрутаў паміж Смаленскам і Оршай, а таксама Смаленскам і Віцебскам.

Плануецца, што паміж гарадамі будуць у штодзённым рэжыме курсіраваць два электрапаязды - расійскія саставы "Ластаўка" або "Фіністы". Усе льготы, якія грамадзяне маюць па нацыянальных заканадаўствах, будуць захаваны. На ВДС будзе прыняты дэкрэт, які запусціць гэты механізм.

У пачатку лютага міністр транспарту Расіі Андрэй Нікіцін паведаміў, што прамыя чыгуначныя зносіны паміж Смаленскам, Оршай і Віцебскам плануецца запусціць у красавіку. Прычым на гэтым справа не спыніцца.

"Першыя два маршруты - гэта Смаленск - Орша і Смаленск - Віцебск. У далейшым мы плануем Вялікія Лукі - Віцебск, Вялікія Лукі - Полацк і Бранск - Гомель", - расказаў міністр.

Таксама на палях Вышэйшага дзяржсавета, магчыма, будзе падпісаны мемарандум аб стварэнні высакаскораснай магістралі Мінск - Масква. Праект прапрацоўваецца.

У цэлым жа на прасторы Саюзнай дзяржавы вядзецца работа па рэканструкцыі, мадэрнізацыі чыгуначных зносін, у тым ліку па калідоры, які звязвае Беларусь з Балтыйскім морам. Абмяркоўваюцца перспектывы выхаду на Паўночны марскі шлях праз Мурманск. Ці будуць гэтыя пытанні абмяркоўвацца на цяперашнім пасяджэнні ВДС, невядома. Але лепш, як нам здаецца, знайсці развязкі па адной-двух злабадзённых тэмах, чым абмеркаваць з дзясятак пытанняў без прыняцця практычных рашэнняў.

Навошта Саюзнай дзяржаве Камітэт па стандартызацыі і якасці

Больш якаснаму развіццю прамысловай кааперацыі і рэалізацыі сумесных праектаў, лічаць ва ўрадах Беларусі і Расіі, будзе садзейнічаць стварэнне "тавару Саюзнай дзяржавы" і Камітэта па стандартызацыі і якасці.

"Іх ключавая задача - абарона саюзнага рынку, павышэнне канкурэнтаздольнасці выпускаемай прадукцыі. У сучасных умовах агрэсіўнай канкурэнцыі менавіта трэнд на якасць становіцца вызначальным на ўсіх узроўнях. Прымаемыя дакументы дадуць магчымасць выйсці на новы кааперацыйны ўзровень у рамках саюза, выбудаваць канструктыўную работу на агульным рынку,  выключыць стварэнне дубліруючых і залішніх вытворчасцей", - адзначыў прэм'ер-міністр Беларусі Аляксандр Турчын.

І калі па "саюзным тавары" пазіцыі ўжо ўзгоднены (Савет Міністраў Саюзнай дзяржавы 2 лютага зацвердзіў рашэнне "Аб наданні прадукцыі беларускіх і расійскіх вытворцаў статусу "тавар Саюзнай дзяржавы"), то рашэнне аб стварэнні Камітэта па стандартызацыі і якасці трэба будзе фармалізаваць на ВДС.

Адказнымі за гэту структуру будуць спецыялісты профільных ведамстваў Беларусі і Расіі - Дзяржстандарту і Расстандарту.

"У бліжэйшы час на сумеснай калегіі Дзяржстандарту і Расстандарту мы падпішам да выканання тры праграмы - па станкабудаванні, грузавым аўтатранспарце і аўтобусах. Гэтыя тры новыя праграмы, якія маюць на ўвазе распрацоўку шэрага стандартаў, таксама будуць рэалізоўвацца ў рамках ствараемага Камітэта па стандартызацыі і якасці Саюзнай дзяржавы", - расказала старшыня Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Алена Маргунова.

Пры распрацоўцы палажэння аб камітэце беларускі бок прапанаваў узмацніць дзейнасць гэтага органа ў такіх напрамках, як устараненне тэхнічных бар'ераў ва ўзаемным гандлі паміж дзвюма краінамі, пераважнае іх вырашэнне на экспертным узроўні, а таксама абарона ўнутраных рынкаў ад небяспечных тавараў і папярэджанне дзеянняў, якія ўводзяць спажыўцоў у зман. "Вельмі важна, калі ёсць якія-небудзь бар'еры, знаходзіць кампрамісныя рашэнні, а для іх прыняцця неабходны адпаведныя паўнамоцтвы", - падкрэсліла кіраўнік Дзяржстандарту.

У самім Пастаянным камітэце Саюзнай дзяржавы разлічваюць, што Камітэт па стандартызацыі і якасці будзе ўплывовай структурай, а яго паўнамоцтвы ахопяць як мага больш шырокі спектр пытанняў, звязаных з якасцю і канкурэнтаздольнасцю прадукцыі, узаемадзеяннем з прамысловасцю дзвюх краін.

Ці можна адарваць Беларусь ад Расіі і Расію ад Беларусі

Аляксандр Лукашэнка неаднаразова падкрэсліваў, што Беларусь мае намер сур'ёзна працаваць з Расіяй. Настолькі сур'ёзна, наколькі здольна на гэта Расія.

"Мы ў пэўных пытаннях вельмі далёка адышлі адзін ад аднаго. І ў эканоміцы. Ну, добра што ў палітыцы, дыпламатыі, жыццё нас прымусіла ў ваенна-прамысловым комплексе, у абароннай прасторы быць разам. Хоць я заўсёды прапаноўваў не выпускаць гэта пытанне з-пад увагі. І быў час, калі кіраўніцтва Расіі, ваенныя лічылі: "Ну а што там Беларусь, мы можам без Беларусі справіцца". Час паказаў, што сяброў у нас - раз-два і ўсё. І адзін без аднаго абысціся мы не можам. І дзякуй богу, што гэты час паставіў усіх на месца", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка на нядаўняй сустрэчы з дзяржаўным сакратаром Саюзнай дзяржавы.

Перыядычна ў СМІ можна прачытаць пра нечыя спробы адарваць Беларусь ад Расіі. У гэтым пытанні беларускі лідар катэгарычны: "Няма той сілы, якая сёння здольна адарваць Беларусь ад Расіі і Расію ад Беларусі. Абставіны так склаліся, што яны нас разам звязалі, напэўна, на доўгія-доўгія дзесяцігоддзі і стагоддзі. Хоць, увогуле, нас няма ў чым папракнуць - Беларусь - мы заўсёды былі арыентаваны на Расію. Там наша многае, калі не ўсё. Там нашы рэсурсы, там наш рынак, калі пра эканоміку. У нас поўнае адзінства ў гэтым плане. Ды і ў палітычных (адносінах. - Заўвага БЕЛТА)".

Спробы выбудаваць адзіную саюзную прастору таксама зыходзяць з векавых сувязей двух народаў. Няўжо знойдуцца сілы, здольныя абарваць такія адносіны?

"Мы даўно вызначыліся ў формуле: у нас адзіная Айчына ад Брэста да Уладзівастока. Ну, нядрэнна было б, калі б ад Лісабона да Уладзівастока - хаця б эканамічная. Але не ад нас гэта залежыць. А вось ад Брэста да Уладзівастока - гэту Айчыну нам страціць нельга. Мы яе стагоддзямі, не толькі ў апошняй вайне, разам абаранялі, адваёўвалі. І яна не Пуціну і Лукашэнку належыць. Мы "саплівыя" яшчэ ў параўнанні з тым, што стагоддзямі абаранялі нашы продкі. Мы не маем права яе парваць, - падкрэсліў кіраўнік дзяржавы. - Але ў гэтай Айчыне дзве дзяржавы. Дзве суверэнныя, залежныя адна ад адной дзяржавы".

Любое пасяджэнне Вышэйшага дзяржаўнага савета - гэта не пра гучныя заявы і дэкларацыі, а пра спробу спакойна і па справе разабрацца, што працуе ўжо, а дзе працэс яшчэ прабуксоўвае. Пытанняў дастаткова, і цяпер важна не проста іх пералічыць, а дамовіцца аб канкрэтных кроках. Менавіта па такіх рашэннях і стане зразумела, якім будзе наступны этап саюзнага ўзаемадзеяння.