Падзеі

Лукашэнка і стаўка на стабільнасць: як стваралася беларуская мадэль развіцця

Гісторыя незалежнай Беларусі - гэта ланцужок рашэнняў, прынятых ва ўмовах пастаяннага націску і нявызначанасці. Часам - знешняй, часам - унутранай. Але часцей за ўсё і той і другой адначасова. Пачатак 2000-х запомніўся для беларусаў паступовым выхадам з зацяжнога эканамічнага крызісу дзевяностых. Улада рабіла стаўку не на эксперыменты, а на стабільнасць, кіруемасць і захаванне суверэнітэту. Прынятыя меры ў далейшым сталі называць беларускай мадэллю развіцця. Чым яна адрознівалася ад вопыту іншых краін і якіх рэзультатаў удалося дасягнуць кіраўніцтву Беларусі за даволі непрацяглы час? Як маладая рэспубліка шукала сваё месца ў зменлівым свеце, адстойваючы саюз з Расіяй, і калі кіраўнік дзяржавы Аляксандр Лукашэнка ўпершыню сказаў адну са сваіх самых вядомых фраз - "Факты на стол"? Аб выкліках 2002 года расказваем у новым выпуску праекта БЕЛТА "Як гэта было".

Як Беларусь стварала ўласную мадэль развіцця

Восенню 2001 года група амерыканскіх вучоных - Джозеф Стыгліц, Джордж Акерлоф і Майкл Спенс - была ўдастоена Нобелеўскай прэміі ў галіне эканамічных навук. У сваіх работах яны даказваюць найбольшую эфектыўнасць не чыста ліберальнай або, як мы гаворым, рыначнай мадэлі развіцця, а неабходнасць самага актыўнага рэгулявання дзяржавай рыначных працэсаў. Гэта значыць за тое, што беларуская дзяржава пачала рабіць яшчэ ў сярэдзіне дзевяностых, стараючыся ўсімі сіламі выбрацца з зыбкага крызісу, і за што яе крытыкуюць вось ужо не першы дзясятак гадоў, уручылі адну з самых прэстыжных міжнародных узнагарод.

Ацэньваючы вопыт Беларусі, многія эксперты і інстытуты, у тым ліку Сусветны банк і МВФ, гавораць пра беларускую мадэль або беларускі шлях развіцця.

Пасля распаду СССР кіраўніцтва Беларусі, як і кіраўніцтва Расіі, атрымала ў спадчыну страшэнныя праблемы. Але калі ў Расіі пайшлі шляхам спрэчнай прыватызацыі прадпрыемстваў, то ў Беларусі вырашылі прымаць усе рашэнні, як любіць паўтараць Аляксандр Лукашэнка, ад зямлі. "Мы вучымся на памылках сваіх сяброў. Гэтыя памылкі нам не хацелася б паўтараць", - тлумачыў Прэзідэнт Беларусі ў інтэрв'ю амерыканскай газеце The Wall Street Journal.

Таму 2002 год Беларусь сустрэла з асцярожным аптымізмам. Эканоміка паступова аднаўлялася, расла прамысловая вытворчасць, стабілізавалася работа ключавых прадпрыемстваў, паступова павялічваліся і даходы насельніцтва. Дзяржава рабіла стаўку на рэальны сектар эканомікі: машынабудаванне, сельская гаспадарка, перапрацоўка. І курс, аб'яўлены Аляксандрам Лукашэнкам, быў максімальна зразумелы: захаваць вытворчасць, занятасць і сацыяльную стабільнасць. Прэзідэнт падкрэсліваў: разбурыць лёгка, аднавіць - складана. Менавіта таму Беларусь не спяшалася адмаўляцца ад правераных механізмаў кіравання і на фоне спрэчных рэформ і "шокавай тэрапіі" ў суседніх краінах свядома ішла іншым шляхам. Вядома, беларуская эканоміка не стваралася з нуля. Вельмі шмат было зроблена яшчэ ў савецкія гады, але спатрэбіліся гады на тое, каб сабраць усё разам і дабавіць свайго.

"Мы азнаёміліся з практыкай эканамічных пераўтварэнняў і станаўлення рыначнай эканомікі ў Кітаі і Расіі. Вопыт Кітая і вопыт Беларусі вельмі блізкія адзін аднаму, яны перспектыўныя і паспяхова рэалізуюцца на практыцы. У гэтым я пераканаўся пры неаднаразовым наведванні Кітайскай Народнай Рэспублікі. І ў іх, і ў нас праявіліся такія асаблівасці пераходнага перыяду, як рэгулюючая роля дзяржавы, прынцып эвалюцыйнасці пераўтварэнняў, стварэнне моцнай і эфектыўна дзеючай вертыкалі дзяржаўнай улады, дакладная сістэма заканадаўства, якая забяспечвае агульнасць інтарэсаў дзяржавы і кожнага яе грамадзяніна паасобку, беражлівае захаванне таго добрага, што было створана раней, а не бяздумнае яго разбурэнне", - падкрэсліваў Прэзідэнт у сакавіку 2002 года на семінары для кіруючага складу дзяржаўных органаў.

У той жа час Аляксандр Лукашэнка адзначаў, што такі падыход зусім не азначае, што вопыт тых жа Злучаных Штатаў Амерыкі і Заходняй Еўропы ўвогуле не прымальны. "Усюды ёсць карыснае. Сур'ёзныя ўрокі нам неабходна атрымаць з практыкі сацыяльна-эканамічных пераўтварэнняў у Расіі. Па-першае, каб не паўтараць памылак пачатковага этапу рэфармавання расійскай эканомікі. А па-другое, каб знаходзіць рэальныя шляхі збліжэння нашых краін у новых палітычных і эканамічных умовах XXI стагоддзя", - заяўляў беларускі лідар.

Дзяржпадтрымка ў абмен на аддачу

Некалькі лічбаў. За 2001 год аб'ём валавога ўнутранага прадукту ў Беларусі павялічыўся больш як на 4 працэнты. Прамысловая вытворчасць вырасла на 5,5 працэнта, а тэмпы росту да ўзроўню 1990 года дасягнулі 106 працэнтаў. Для параўнання, аналагічны паказчык у Расіі вагаўся на ўзроўні 70 працэнтаў, а ва Украіне - ледзь перавысіў 40 працэнтаў. Прамысловая вытворчасць у гэтых краінах складала і зусім 57 працэнтаў і 65 працэнтаў адпаведна.

Рэальныя грашовыя даходы насельніцтва ў Беларусі за 2001 год выраслі на 25 працэнтаў, а рэальная заработная плата - больш як на 30 працэнтаў.

Ацэньваючы эканамічныя паказчыкі, эксперты Арганізацыі Аб'яднаных Нацый паставілі Беларусь па індэксе развіцця чалавечага патэнцыялу на першае месца сярод краін СНД. А ў свой час, з 1991 па 1995 год, Беларусь у гэтым рэйтынгу апусцілася з 40-га ледзь ці не на 70-е месца. Да 2002 года Беларусь змагла падняцца на 53-і радок.

Вядома, усё гэта давалася, вобразна кажучы, потам і крывёй. А, магчыма, і не вобразна. Аляксандр Лукашэнка рэгулярна выязджаў у рэгіёны, наведваў заводы і гаспадаркі, жорстка патрабуючы з кіраўнікоў за рэзультаты. Асноўны пасыл быў просты: дзяржаўная падтрымка ў абмен на дысцыпліну і аддачу. Асаблівая ўвага ўдзялялася вёсцы. Развіццё аграпрамысловага комплексу разглядалася не толькі як эканамічная мера, але і як пытанне дэмаграфіі, культуры і харчовай бяспекі.

У чым асаблівасць беларускай мадэлі развіцця

У чым жа была асаблівасць беларускай мадэлі? Першая з іх - моцная і эфектыўная ўлада. Роля дзяржавы, гаварыў Аляксандр Лукашэнка, заключаецца ў тым, каб забяспечыць бяспеку грамадзян, сацыяльную справядлівасць і грамадскі парадак, не даць разгарнуцца крыміналу і карупцыі. І толькі моцная ўлада, заяўляў Прэзідэнт, дала магчымасць выцягнуць эканоміку Беларусі з бездані эканамічнага крызісу. Мабыць, гэты тэзіс сёння наўрад ці нехта аспрэчыць.

"З нашага лесу трэба рабіць гатовую прадукцыю і пастаўляць. Гэта нашы грошы, нашы даходы, бюджэт і гэтак далей. Я забараняў пастаўляць "кругляк". Я баюся гаварыць аб тым, як яны гэта робяць, але калі яны пастаўляюць не мэблю і гэту прадукцыю, а "кругляк", значыць, галаву ім трэба адсячы. Нам трэба перапрацаваць тут, каб грошы былі ў дзяржаве. Таму "кругляк" мы не павінны пастаўляць", - настойваў Аляксандр Лукашэнка ў час адной са сваіх паездак па рэгіёнах. Гэта прыватны прыклад, але ён дэманструе патрабавальнасць, без якой выбудаваць моцную дзяржаву было б нялёгка.

Другая асаблівасць беларускай мадэлі ў тым, што прыватны сектар павінен развівацца нараўне з дзяржаўным, аднак не на шкоду нацыянальным інтарэсам. Калі ты прыватнік, гэта не значыць, што можаш дзейнічаць у адпаведнасці з прынцыпам "што хачу, тое і раблю". Нацыянальныя інтарэсы заўсёды заставаліся прыярытэтам і мэтай беларускай дзяржавы.

Таму ў Беларусі не сталі фарсіраваць штучны рост прыватнага сектара, а месцамі і зусім былі пастаўлены бар'еры. Але толькі для тых, хто стварае фірмы па вывазе капіталу ў афшорныя зоны, хто бярэ крэдыты, не маючы намеру іх вяртаць, хто стварае платныя ВНУ, не збіраючыся вучыць студэнтаў, хто ўпарта ўхіляецца ад выплаты падаткаў. Але хіба не такім чынам дзейнічае любая цывілізаваная дзяржава, якая стаіць на варце законнасці і абароны інтарэсаў сваіх грамадзян?

Яшчэ адзін складнік беларускай мадэлі - прыватызацыя не як самамэта, а як сродак знайсці зацікаўленага інвестара, стварыць эфектыўнага ўласніка. Жадаючым набыць тое ці іншае прадпрыемства ўлады выстаўлялі шэраг патрабаванняў - у першую чаргу захаваць працоўны калектыў і прыняць меры для развіцця вытворчасці. А як інакш? "Мы прадаём дзяржаўную ўласнасць, створаную ўсім народам! Не толькі намі, але і нашымі продкамі. І мы не маем права ставіцца несур'ёзна, мякка кажучы, да гэтага працэсу", - падкрэсліваў Аляксандр Лукашэнка.

Акрамя таго, Беларусь вырашыла зрабіць стаўку на інтэграцыю з краінамі СНД, перш за ўсё ў эканоміцы. Логіка была простай: на іншых рынках ніхто не чакае, таму трэба аднаўляць сувязі з традыцыйнымі партнёрамі.

І пятая характэрная рыса беларускай мадэлі - моцная сацыяльная палітыка. Гэта стала краевугольным каменем дзяржаўнай ідэалогіі.

"Цяпер сёй-той разважае: а ці патрэбна свая ўласная "беларуская мадэль развіцця"? Адкажу адкрыта: вельмі патрэбна! Наш курс - стварэнне сацыяльна арыентаванай рыначнай эканомікі з адэкватнай інфраструктурай, дзейснымі механізмамі дзяржаўнага і рыначнага рэгулявання, якія забяспечваюць успрымальнасць да навукова-тэхнічнага прагрэсу. Чаму мы пайшлі на стварэнне ўласнай мадэлі? Справа ў тым, што з вопыту эканамічных пераўтварэнняў у іншых краінах мы ўбачылі, што ўніверсальнай мадэлі развіцця няма. Практыку адной краіны механічна пераносіць у другую немагчыма з прычыны спецыфічнасці умоў, асаблівасцей гаспадарчага жыцця і нацыянальных традыцый кожнай краіны. Менавіта наш падыход у найбольшай ступені адпавядае традыцыям беларускага народа, інтарэсам грамадзян", - сказаў беларускі лідар на семінары для кіраўнікоў дзяржаўных органаў.

Як Лукашэнка аказаўся ў журы музычнага конкурсу

А вось пра гэты факт вы, напэўна, не ведалі: у маі 2002 года Аляксандр Лукашэнка аказаўся ў журы... музычнага спаборніцтва - на некалькі месяцаў раней у краіне быў аб'яўлены конкурс на стварэнне новага Дзяржаўнага гімна.

З моманту інаўгурацыі Аляксандра Лукашэнкі ў 1994 годзе ў Беларусі выконваўся гімн, прыняты яшчэ ў савецкія гады, і ўлады вырашылі, што надышоў час абнавіць яго. На конкурсны адбор трапілі пяць твораў. Азнаёміўшыся з усімі варыянтамі будучага дзяржаўнага сімвала, Прэзідэнт распарадзіўся вынесці іх на суд беларускіх тэлегледачоў і радыёслухачоў, а тэксты апублікаваць у дзяржаўнай газеце "Советская Белоруссия". У выніку беларусы прагаласавалі за музыку са свайго савецкага гімна і абноўленыя з улікам рэалій вершы да яго.

У ліпені 2002 года Аляксандр Лукашэнка сваім указам зацвердзіў тэкст і музычную рэдакцыю гімна. Эталонны запіс рабілі ў вялікай студыі Дома радыё на працягу чатырох гадзін. Да канца года ў Беларусі аб'явілі акцыю "Спяём гімн разам", і на адной са сталічных плошчаў сабралася некалькі тысяч чалавек, каб выканаць абноўлены гімн. З таго часу акцыя стала штогадовай і прымяркоўваецца да Дня Незалежнасці.

Дарэчы, сёння Беларусь адна з трох постсавецкіх краін разам з Таджыкістанам і Узбекістанам, якая выкарыстоўвае ў афіцыйным гімне музыку са свайго савецкага гімна.

Новыя сімвалы адзінства і стварэння

У 2002 годзе ў Мінску адкрыўся Дом міласэрнасці, які стаў сімвалам адзінства царквы і дзяржавы ў сацыяльнай дапамозе людзям. Яго будаўніцтва вялося пад патранажам Прэзідэнта Беларусі і патрыярха Аляксія ІІ. У 1993 годзе патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі асвяціў камень на месцы будучага будаўніцтва, і праз два гады было пачата ўзвядзенне царкоўнага комплексу.

Пад дахам храма вырашылі аб'яднаць духоўную, сацыяльную, асветную і медыцынскую дапамогу. У маі 2002 года пасля ўрачыстага адкрыцця Дома міласэрнасці Аляксандр Лукашэнка і Аляксій II падпісалі акт аб завяршэнні будаўніцтва.

"Часта кажуць, што царква аддзелена ад дзяржавы, царква не ўмешваецца ў справы дзяржаўныя, а дзяржава не ўмешваецца ў справы царквы. Скажу шчыра, мне гэта формула заўсёды не падабалася. І, вы ведаеце, ёсць праблема, дзе царква і дзяржава ніяк не могуць быць аддзелены адна ад адной, - гэта клопат аб людзях, клопат аб пакутных, аб людзях, якія маюць патрэбу ў дапамозе. І ў імя гэтага трэба жыць і ствараць такія аб'екты. Будаўніцтва гэтага храма сведчыць аб адзінстве царквы і дзяржавы на гэтай ніве", - сказаў тады Аляксандр Лукашэнка.

Праз некалькі месяцаў у Мінску непадалёку ад Дома міласэрнасці стартавала яшчэ адна ўнікальная будоўля. Каля станцыі метро "Усход" пачалі ўзвядзенне новага будынка Нацыянальнай бібліятэкі. Прымаючы рашэнне пра будаўніцтва гэтага вялізнага мультыфункцыянальнага цэнтра, расказваў Аляксандр Лукашэнка, беларусы марылі ўзвесці будынак, які стане нацыянальным сімвалам маладой незалежнай краіны, яе візітнай карткай і ўвасабленнем важнейшых рыс характару беларускага народа. Народа, які ўвайшоў у гісторыю не як агрэсар, захопнік і разбуральнік, а як працаўнік і стваральнік.

За ўзвядзеннем новага аб'екта сачыла ўся краіна. Будаўніцтва Нацыянальнай бібліятэкі стала сапраўды ўсенародным. На будоўлі працавалі рабочыя з усіх куткоў рэспублікі, а гэта больш за 130 арганізацый. Ім дапамагалі студэнты мінскіх ВНУ. Аляксандр Лукашэнка двойчы праводзіў тут агульнарэспубліканскі суботнік. Грандыёзны праект фінансавала дзяржава, але і беларусы не засталіся да яго абыякавымі - пералічвалі на рахунак пасільныя сумы. Падтрымку аказвалі і замежныя партнёры. Таму Нацыянальная бібліятэка Беларусі стала аб'яднальным сімвалам нацыі і стваральнай сілы беларускага народа. Нядзіўна, што яна адразу ж стала візітнай карткай краіны.

"Мы з вамі пачынаем вялікую справу - будаўніцтва Нацыянальнай бібліятэкі краіны. Гэта будоўля - не толькі патрабаванне часу, але і наш рэальны ўклад у дабрабыт і працвітанне Беларусі цяпер і асабліва ў яе будучым. Дзякуй усім вам. Уносячы сваю няхай нават невялікую лепту ва ўзвядзенне бібліятэкі, вы дапамагаеце будаваць моцную і высокакультурную краіну", - адзначыў беларускі лідар, даючы старт гэтай маштабнай будоўлі.

Абарончая дактрына і рэформы ў арміі

Але, згадзіцеся, складана думаць пра людское, не забяспечыўшы галоўнае - бяспеку сваёй дзяржавы. Да 2002 года яшчэ не ўсе краіны прыйшлі ў сябе пасля бамбардзіроўкі Югаславіі, а тэракт 11 верасня 2001 года ў Нью-Ёрку і зусім падзяліў глабальную бяспеку на да і пасля.

У 2002 годзе Беларусь абнавіла сваю ваенную дактрыну, якая замацоўвае выключна абарончы характар ​​ваеннай палітыкі дзяржавы, і правяла другое поўнамаштабнае вучэнне за дзесяцігадовую гісторыю Узброеных Сіл. У манеўрах "Бярэзіна-2002" удзельнічалі войскі новай структуры - Паўночна-заходняга аператыўнага камандавання, якое прыняло на сябе ўсю паўнату адказнасці за падрыхтоўку і арганізацыю абароны на сваім напрамку.

Ацэньваючы вынікі вучэнняў у час палявога агляду войскаў, Прэзідэнт Беларусі заявіў, што праводзімая рэформа ваеннай арганізацыі дзяржавы ідзе ў правільным напрамку. І з гэтага часу, дадаў тады Аляксандр Лукашэнка, такія манеўры будуць праводзіцца не ад выпадку да выпадку, а рэгулярна, таму што "калі ёсць армія, яна павінна вучыцца".

"Наша краіна нікому не пагражае, і ні адну дзяржаву ў свеце мы не лічым сваім патэнцыяльным сапернікам, але ў сучасных умовах захаванне незалежнасці і суверэнітэту краіны можа забяспечыць толькі мабільная, баяздольная, высокапрафесійная армія", - падкрэсліў кіраўнік дзяржавы, падводзячы вынікі вучэнняў пасля агляду войскаў.

Саюзная дзяржава: пытанні яе будаўніцтва

У пачатку 2000-х штарміла не толькі глабальную бяспеку, але і беларуска-расійскія адносіны. Сёння кіраўніцтва нашых краін разумее: няма такой сілы, якая здольна адарваць Беларусь ад Расіі, а Расію - ад Беларусі. Але ў пачатку свайго шляху Саюзная дзяржава не магла пазбегнуць спрэчак па вельмі адчувальных практычных пытаннях. Умовы эканамічнай інтэграцыі, мэтазгоднасць увядзення адзінай валюты, энергетыка, доступ на рынкі - абмеркаваць сапраўды было што.

Аляксандр Лукашэнка, адказваючы на ​​незлічоныя пытанні журналістаў, быў вымушаны пастаянна адказваць на адно і тое ж пытанне: якая будучыня чакае Саюзную дзяржаву, ды і ці ёсць наогул у яе будучыня? Гэтым цікавіліся не толькі ў Беларусі і Расіі, але і ў Вялікабрытаніі і ЗША, якія, дарэчы, непакоіліся і аб тым, ці не мае Аляксандр Лукашэнка прэтэнзій на пасаду кіраўніка Саюзнай дзяржавы.

"Праблемы заўсёды ёсць і будуць. Пытанне толькі, напэўна, як вырашацца будуць гэтыя праблемы. Што датычыцца саюза, вы ведаеце, адбудзецца гэта пры Пуціне і Лукашэнку або ж пры некім іншым, але гэты саюз будзе. Нармальны, раўнапраўны саюз, народы, якія аб'ядноўваюцца як роўныя. Альтэрнатывы такому шляху няма. Таму я абсалютна ўпэўнены, што такі саюз адбудзецца. Вось толькі шкада, што гэта можа адбыцца не пры нас. Таму я заўсёды настойваў, што нам не трэба тармазіць гэтыя працэсы. Нам трэба рухацца наперад і не трэба разбураць тое, што створана. Трэба абапірацца на гэта і ўдасканальваць нашы адносіны і саюз. Затармазіць гэты працэс можна, але павярнуць яго назад ужо нельга", - так каменціраваў падзеі, што адбываюцца, у размове з журналістамі Прэзідэнт Беларусі.

У другой палавіне 2002 года Масква перадала Мінску прапановы па паглыбленні інтэграцыі. У іх, напрыклад, яна ў першую чаргу выступіла за паскоранае ўвядзенне адзінай валюты і абазначыла некалькі мадэлей саюзнага будаўніцтва.

Беларусь настойвала на раўнапраўі і ўліку нацыянальных інтарэсаў. Падыход Мінска быў паслядоўны: інтэграцыя - не паглынанне, саюз - не страта суверэнітэту. Аляксандр Лукашэнка быў упэўнены, што новыя падыходы расійскага боку заключаюцца ў нежаданні некаторых міністраў працаваць на раўнапраўнай аснове, у планах алігархату "прыхапіць" Беларусь і крыміналізаваць яе эканоміку, а таксама ў націску на кіраўніцтва Расіі.

"Сёння эканоміка Беларусі не разбазарана і не распрададзена. Мы захавалі ўвесь беларускі патэнцыял і прымножылі яго. Сёння расійскі капітал, як і іншы - амерыканскі, германскі і іншы, зацікаўлены ўдзельнічаць у прыватызацыі нашых прадпрыемстваў. Мы сумленна, адкрыта, на маім узроўні правялі з усімі жадаючымі сустрэчы і сказалі: вось умовы, на якіх мы будзем весці прыватызацыю. Галоўнае, што крымінал у беларускую эканоміку не павінен прарвацца. Наша эканоміка, нашы прадпрыемствы каштуюць вось такіх грошай - хто сёння гатовы, калі ласка, прыходзьце. Усе разлічвалі на тое, што мы бясплатна аддадзім нашы аб'екты ўласнасці, нашы сучасныя прадпрыемствы. Бясплатна нічога не будзе ў Беларусі. Так наогул не бывае. І пачаўся націск на Уладзіміра Уладзіміравіча: вы там Лукашэнку папрасіце, потым "прыцісніце", каб ён быў больш згаворлівым. Са мной так размаўляць нельга. І з беларусамі расіяне не маюць права так размаўляць", - папярэджваў Аляксандр Лукашэнка.

У пошуках знешнепалітычнага балансу

Нягледзячы на ​​прыярытэт расійскага напрамку, Беларусь у 2002 годзе актыўна працавала і з іншымі рэгіёнамі. Развіваліся адносіны з краінамі СНД, дзяржавамі Азіі і Блізкага Усходу.

У кастрычніку Аляксандр Лукашэнка наведаў з афіцыйным візітам Бахрэйн. Галоўнай мэтай візіту, паводле яго слоў, была неабходнасць устанавіць цесныя адносіны ў палітычнай, гандлёва-эканамічнай і іншых сферах. Бакі сышліся на думцы, што неабходна пашыраць дзелавыя кантакты, актывізаваць гандлёвае і інвестыцыйнае супрацоўніцтва.

З Бахрэйна Аляксандр Лукашэнка накіраваўся ў Кувейт. У аэрапорце яго вітаў асабіста Эмір краіны. Па мясцовых дыпламатычных канонах гэта сведчыць аб глыбокай павазе да госця. Асноўнай тэмай перагавораў у Эль-Кувейце сталі шляхі ўмацавання і пашырэння кантактаў па ўсім спектры двухбаковых адносін.

А вось дыялог Беларусі з Захадам заставаўся складаным. Палітычныя рознагалоссі, санкцыйная рыторыка і ўзаемны недавер абмяжоўвалі магчымасці супрацоўніцтва. Тым не менш Мінск не закрываў дзверы і падкрэсліваў гатоўнасць да прагматычнай размовы без ультыматумаў. Беларусь пазіцыянавала сябе як прадказальнага і адказнага партнёра, асабліва ў пытаннях рэгіянальнай бяспекі.

Праблемы ў адносінах з ЗША і Еўрасаюзам Аляксандр Лукашэнка тлумачыў адсутнасцю там аб'ектыўнай інфармацыі пра Беларусь і ў цэлым адсутнасцю жадання такую ​​інфармацыю атрымліваць. Гэта значыць, палітыка Захаду будавалася, ды і да гэтага часу будуецца, на аснове звестак, атрыманых, як правіла, з апазіцыйных крыніц. Наколькі прадузятыя, а часта і адкрыта лжывыя гэтыя крыніцы, не нам вам тлумачыць.

У гэты перыяд Захад, асабліва Злучаныя Штаты і Вялікабрытанія, папракаў Беларусь у супрацоўніцтве з Іракам. Маўляў, Мінск дапамагае Багдаду ў стварэнні зброі. Вы, напэўна, памятаеце, кейс з прабіркай Паўэла. У пачатку 2003 года дзяржсакратар ЗША Колін Паўэл на пасяджэнні Савета Бяспекі ААН прадэманстраваў нібы ўзоры іракскай зброі масавага паражэння. Выяўленыя лабараторыі сталі прычынай уварвання Злучаных Штатаў у Ірак. Але, як высветлілася пазней, гэта было памылкай. Падобныя надуманыя абвінавачанні гучалі і ў адрас Беларусі. На што Аляксандр Лукашэнка заявіў: "Мужыкі, факты на стол". Фактаў, акрамя як, "а вось у газеце было напісана", ні ў кога ў выніку так і не аказалася.

Прыкладна ў той жа час Прэзідэнт Беларусі папярэджваў і еўрапейскіх партнёраў: калі Брусель не будзе выконваць дамоўленасці, Мінск не будзе за свой кошт абараняць Еўропу ад нелегальных мігрантаў. Як паказаў час, слухалі, слухалі, ды не пачулі.

Незвычайны падарунак пад ёлку

Але давайце завершым гэты год на пазітыўнай ноце. У снежні (як відаць, гэта быў падарунак для беларусаў да Новага года) у Мінску пачаў працаваць крыты футбольны манеж. Удзельнічаючы ў цырымоніі адкрыцця комплексу, Аляксандр Лукашэнка запэўніў, што ў краіне прадоўжаць будаўніцтва спартыўных збудаванняў, таму што іх асноўнае прызначэнне - дапамагаць людзям падтрымліваць добрую фізічную форму.

Папярэджваючы крытыкаў у свой адрас наконт таго, што ён шмат увагі ўдзяляе спорту, Прэзідэнт згадзіўся, што гэта нятанна. Але дзяржава, заявіў беларускі лідар, будзе рабіць усё, каб моладзь хадзіла не ў аптэку па лякарствы, а на футбольнае поле па здароўе і прыгажосць.

А яшчэ мы ж памятаем, што Аляксандр Лукашэнка "па першай прафесіі - футбаліст". Таму кіраўнік дзяржавы тады не прапусціў магчымасці згуляць на новым полі.

"Футбол - гэта не проста від спорту. Гэта найвялікшае дзеянне. Гэта захапляючая гульня ўжо даўно перастала быць проста гульнёй. Гэта тое, што ўзнімае на небывалую вышыню дзяржаву. Гэта тое, чым балее ўвесь беларускі народ", - падкрэсліў Прэзідэнт.

2002 год не быў нечым ашаламляльным у гісторыі Беларусі, але ён быў вызначальным. Гэта быў год, калі Беларусь канчаткова выйшла з хаосу дзевяностых і зрабіла стаўку на стабільнасць, сувэрэнітэт і ўласны шлях развіцця. Многія рашэнні таго часу да гэтай пары выклікаюць спрэчкі. Але большасць з іх толькі пацвярджаюць правільнасць беларускага выбару. Менавіта гэтыя рашэнні стварылі фундамент, на якім краіна жыла і развівалася далей.