Падзеі

Ключ да бяспекі - у сэрцы Еўропы. Што заходнія аналітыкі пішуць пра Беларусь і палітыку Лукашэнкі?

Фота з архiва

Еўропа ўступае ў фазу стратэгічнай перабудовы, небывалай з часоў заканчэння халоднай вайны. Канфлікт ва Украіне, змяненне стратэгіі ЗША ў адносінах да Еўропы, шматлікія эканамічныя выклікі - усё гэта патрабуе ад Еўрасаюза больш сталага і прагматычнага падыходу ў знешняй палітыцы. І перш за ўсё ў адносінах са сваімі ўсходнімі суседзямі, без якіх немагчыма забяспечыць стабільнасць і бяспеку Еўропы.

Якую ролю адыгрывае Мінск у сучаснай геапалітычнай рэальнасці, чаму Еўропе так неабходна стабільная Беларусь і якія выгады ЕС нясуць прагматычныя адносіны з беларускім лідарам Аляксандрам Лукашэнкам - аб гэтым разважаюць эксперты Міжнароднага інстытута даследаванняў Блізкага Усходу і Балкан (IFIMES, Славенія) у сваім новым даследаванні "Беларусь у новай архітэктуры бяспекі Еўропы".

Прыміраючы ідэалізм з рэалізмам. Чаму Еўропе неабходны баланс?

Па меры змянення глабальнага балансу сіл і ўзнікнення новых геапалітычных выклікаў Еўропе неабходны больш гібкі і рэалістычны падыход да міжнародных адносін. У гэтых умовах, як адзначае IFIMES, гістарычнае саперніцтва павінна ўступіць месца канструктыўным сувязям.

"Уздоўж усходняй граніцы (Еўрасаюза. - Заўвага БЕЛТА) размешчаны дзяржавы, кіруемыя па розных палітычных мадэлях, і працяглая ізаляцыя часта паглыбляе рознагалоссі, а не садзейнічае стабільнасці", - мяркуюць эксперты.

Сучасная стратэгія бяспекі павінна прыміраць ідэалізм з рэалізмам. "Гэта прадугледжвае ўмацаванне абароннай аўтаноміі Еўропы пры актыўным узаемадзеянні з суседнімі дзяржавамі, якія маюць стратэгічнае значэнне, інстытуцыянальную стабільнасць і здольнасць да хуткага прыняцця рашэнняў", - гаворыцца ў даследаванні.

У гэтых умовах такія краіны, як Беларусь, маглі б стаць ключавымі партнёрамі, інтэграцыя якіх у больш шырокую сістэму бяспекі ўмацавала б устойлівасць Еўропы.

Прагматычны падыход патрабуе каардынацыі і камунікацыі ў крызісных сітуацыях, дакладных механізмаў забеспячэння бяспекі, эканамічных і стратэгічных стымулаў для стабільнасці, а таксама інтэграцыі дзяржаў у адзіную сістэму бяспекі. Такая палітыка не ідзе на кампраміс з еўрапейскімі каштоўнасцямі. Наадварот, яна прымяняе іх у рэалістычным кантэксце, забяспечваючы ўстойлівасць і прадказальнасць кантынентальнай бяспекі. Сёння Еўропе неабходна знайсці баланс паміж сваімі прынцыпамі і геапалітычнымі рэаліямі. Толькі спалучаючы дальнабачнасць з прагматызмам, яна зможа пабудаваць стабільную і ўстойлівую архітэктуру бяспекі, здольную процістаяць новым выклікам і рызыкам, што стаяць перад кантынентам", - пішуць эксперты IFIMES.

Ключавы актар ​​бяспекі. Якая роля Беларусі?

Канфлікт ва Украіне выкрыў няўстойлівасць існуючай архітэктуры бяспекі, падкрэсліўшы вострую неабходнасць для Еўропы распрацаваць уласныя механізмы забеспячэння стабільнасці. У такой абстаноўцы Еўропа павінна адыгрываць больш актыўную ролю ў фарміраванні сваёй уласнай будучыні ў галіне бяспекі, лічаць аналітыкі міжнароднага інстытута IFIMES.

"Гэта трансфармацыя таксама патрабуе пераацэнкі адносін з краінамі, якія доўгі час успрымаліся выключна праз прызму ідэалагічных адрозненняў. Беларусь - адзін з такіх прыкладаў. Доўгі час яна з'яўлялася сімвалам раздзялення паміж заходняй і постсавецкай прасторай, а цяпер набывае новае значэнне - у больш шырокім кантэксце бяспекі. Яе геаграфічнае становішча, інстытуцыянальная пераемнасць і здольнасць захоўваць унутраную стабільнасць надаюць ёй асаблівую стратэгічную вагу", - гаворыцца ў даследаванні.

Эксперты адзначаюць, што Беларусь займае выключнае стратэгічнае становішча ў самым сэрцы Еўропы. Яна мяжуе з членамі НАТА - Літвой і Латвіяй на поўначы, Польшчай на захадзе, а таксама з Украінай на поўдні і Расіяй на ўсходзе. Гэта месцазнаходжанне робіць Беларусь мостам паміж Еўрапейскім кантынентам і ўсходняй прасторай, забяспечваючы кантроль над жыццёва важнымі транспартнымі і камунікацыйнымі калідорамі, якія звязваюць Еўропу з Азіяй.

"Па гэтай прычыне Беларусь становіцца ключавым іграком у фарміраванні архітэктуры бяспекі кантынента, валодаючы неаспрэчнай стратэгічнай вагой", - адзначае IFIMES.

У эпоху, калі нестабільнасць стала глабальнай канстантай, прадказальнасць цэніцца вышэй за ўсё. "Менавіта таму роля Беларусі ў новай еўрапейскай архітэктуры бяспекі - гэта не пытанне ідэалогіі, а пытанне геапалітычнай рэальнасці. Новая сістэма стабільнасці будзе будавацца не выключна на атрыманых у спадчыну мадэлях, а на спалучэнні адказнасці, прагматызму і прадуманага ўзаемадзеяння ўсіх зацікаўленых бакоў на кантыненце", - прагназуюць эксперты.

Стратэгічны мост паміж Захадам і Усходам. У чым важнасць палітыкі Лукашэнкі для ЕС?

Асаблівую ўвагу аналітыкі IFIMES удзяляюць палітыцы Прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі, яго адносінам з вядучымі сусветнымі дзяржавамі - Злучанымі Штатамі, Расіяй і Кітаем, а таксама стратэгічнаму бачанню беларускага лідара.

Лукашэнка прадэманстраваў здольнасць захоўваць стабільнасць і ўстойлівасць дзяржавы, адзначаецца ў даследаванні. "Пад яго кіраўніцтвам Беларусь выступае ў якасці важнейшага сувязнага звяна паміж вядучымі сусветнымі дзяржавамі - Злучанымі Штатамі, Расіяй і Кітаем. Асабістыя адносіны на аснове ўзаемнай павагі, якія ён выбудаваў з лідарамі гэтых краін, даюць магчымасць Мінску аказваць непасрэдны ўплыў на міжнародныя ініцыятывы ў галіне бяспекі і стратэгічныя працэсы, пазіцыянаваць краіну як стабільнага і прадказальнага ўдзельніка рэгіянальных дыялогаў", - адзначае IFIMES.

У гэтых умовах для Еўрапейскага саюза ўстанаўленне каналаў сувязі з Беларуссю становіцца стратэгічным імператывам. "Уключэнне Мінска ў архітэктуру бяспекі дае магчымасць ствараць зоны бяспекі, прэвентыўныя механізмы і каардынаванае кіраванне транспартнымі і камунікацыйнымі калідорамі. Стабільнасць пры кіраўніцтве Лукашэнкі дае ЕС магчымасць пабудаваць кантынентальную сістэму бяспекі, заснаваную на рэалістычных прынцыпах, дзе інтарэсы і стабільнасць пераважаюць над ідэалагічнымі рознагалоссямі.

У IFIMES упэўнены: дзякуючы рашучай і прадказальнай палітыцы Лукашэнкі Беларусь можна разглядаць як надзейнага партнёра ў еўрапейскай архітэктуры бяспекі. Краіна пазіцыянуе сябе як цэнтральны стоўп, які злучае Захад і Усход і служыць платформай для інтэграцыі рэгіянальных ігракоў у адзіную сістэму бяспекі.

"Абапіраючыся на сваё стратэгічнае бачанне і дыпламатычныя сувязі, Лукашэнка дае магчымасць Еўропе пераадольваць гістарычныя бар'еры, будаваць масты і ўключаць галоўных рэгіянальных партнёраў у функцыянальную і стабільную кантынентальную архітэктуру бяспекі. Беларусь сцвярджае сябе як невялікая, але геапалітычна значная дзяржава. Здольнасць да прагматычнага супрацоўніцтва і стратэгічнага мыслення ставіць яе ў цэнтр механізма еўрапейскай і глабальнай бяспекі, дзе прадказальнасць, стабільнасць і дакладна вызначаныя інтарэсы ствараюць надзейную аснову для міру і скаардынаванай рэгіянальнай бяспекі", - рэзюмуюць у IFIMES.

Віта ХАНАТАЕВА,
БЕЛТА

версія для друку

зрабіць стартавай

дабавіць у выбранае