У Беларусь без візы: на 5 дзён для грамадзян 80 краін
Афіцыйны сайт Рэспублікі Беларусь
Год навукі ў Беларусі
Прэс-цэнтр
Каляндар падзей у Беларусі
Выдатныя мясціны Беларусі
500 гадоў гісторыі беларускага кнігадрукавання
Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Беларусі
Беларускія санаторыі і курорты
Сувеніры з Беларусі
| Галоўная | Прэс-цэнтр | Навіны

Навіны Беларусі

4 Жнв 2017

500-годдзе з дня выдання Францыскам Скарынам кнігі "Псалтыр"

500-годдзе з дня выдання Францыскам Скарынам кнігі

6 жніўня 1517 года ў Празе выйшла ў свет Біблія на старажытнабеларускай мове - "Псалтыр", якую выдаў Францыск Скарына з Полацка. Менавіта гэта дата лічыцца днём нараджэння беларускага кнігадрукавання, 500-годдзе якога мы адзначаем у гэтым годзе.

Біблія Францыска Скарыны стала першай друкаванай кнігай для ўсходніх славян. Яна выйшла раней, чым англійскі і французскія пераклады, амаль на 50 гадоў апярэдзіла "Апостал", выдадзены ў маскоўскай друкарні. Гэта быў навуковы, духоўны і адукацыйны прарыў.

"Кніжная спадчына Францыска Скарыны" перададзена ў дар бібліятэцы Інстытута тэалогіі БДУ"Кніжная спадчына Францыска Скарыны" перададзена ў дар бібліятэцы Інстытута тэалогіі БДУФранцыск Скарына пакінуў нашчадкам перакладзеныя на блізкую да народнай мовы біблейскія кнігі. Ён таксама адным з першых вывеў беларускую мову на ўзровень літаратурнай нормы: "Немногим учителям бывати, но более умети язык свой справовати". Ён заўсёды вучыў памятаць свой абавязак перад радзімай, падкрэсліваючы, што абавязак чалавека працаваць на карысць радзімы, не шкадаваць "всякого тружения и скарбов для… отчизны своея". "Як ад нараджэння звяры, што ходзяць у пустыні, ведаюць ямы свае; птушкі, што лятагоць у паветры, ведаюць гнёзды свае; рыбы, што плаваюць па моры і ў рэках, чуюць віры свае; пчолы і тым падобныя бароняць вуллі свае, - так і людзі, дзе нарадзіліся і ўскормлены, да таго месца вялікую ласку маюць", - пісаў у прадмове да адной са сваіх кніг асветнік.

Факсімільнае выданне Бібліі Францыска Скарыны"Кніга Царстваў" Францыска Скарыны, 1518 г.Біблія ў выданні доктара Скарыны - гэта не царкоўнае і не чыста акадэмічнае выданне для навуковых мэт, гэта - першае выданне Свяшчэннага Пісання для дамашняга чытання. Асаблівасці перакладу, структура выдання, яго мастацкае афармленне - усё падпарадкавана мэтам асветы. Для даступнасці і правільнасці разумення простым народам біблейскіх кніг Скарына ўносіць шмат новага ў характар выдання, захоўваючы пры гэтым вернасць перакладу біблейскім тэкстам арыгінала.

Пасля выхаду "Псалтыра" амаль кожны месяц выдаваліся ўсё новыя і новыя тамы Бібліі: Кніга Іова, Прытчы Саламона, Еклесіяст. На працягу 1517-1519 гадоў у Празе Францыск Скарына выпусціў у свет звыш 20 ілюстраваных біблейскіх кніг, перакладзеных ім на зразумелую шырокаму чытачу мову. Кожную з кніг выдавец забяспечыў прадмовай і пасляслоўем, якія адлюстроўваюць канфесійныя, філасофскія і асветніцкія погляды Скарыны.

Таксама Францыск Скарына ўпрыгожыў свае кнігі высокамастацкімі гравюрамі, па якіх можна вывучаць жыццё беларусаў тых гадоў - побыт, адзенне, тэхніку будаўніцтва. Смела адступаючы ад канонаў, Скарына прадставіў у "Бібліі" ўласны партрэт.

"Малая падарожная кніжка" Францыска Скарыны"Малая падарожная кніжка" Францыска СкарыныДзейнасць Францыска Скарыны аказала вялікі ўплыў на развіццё кнігадрукавання і пісьменства ў Беларусі, ва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, іншых усходнеславянскіх краінах. Яго кнігі дабратворна паўплывалі на развіццё беларускай літаратурнай мовы. Скарына ўвайшоў у гісторыю як першадрукар і вучоны, асветнік і гуманіст, паэт і медык, батанік і астраном. Багацце асобы Францыска Скарыны ставіць яго ў адзін рад з такімі выдатнымі людзьмі эпохі Адраджэння, як Леанарда да Вінчы, Ян Амос Каменскі, Рафаэль, а беларускую культуру, на ніве якой ён працаваў, у адзін рад з культурай еўрапейскай. Кнігі Францыска Скарыны аказалі ўплыў не толькі на развіццё духоўнай культуры Беларусі, але стымулявалі ўзнікненне кнігадрукавання ў Маскоўскай дзяржаве, распаўсюджваліся ў шматлікіх рукапісных копіях.

Прэзентацыя кнігі "Кніжная спадчына Францыска Скарыны" ў Нацыянальным мастацкім музеіПрэзентацыя кнігі "Кніжная спадчына Францыска Скарыны" ў Нацыянальным мастацкім музеіУ Беларусі і ва ўсім свеце шануюць памяць вялікага першадрукара. 1990-ы год быў аб'яўлены ЮНЕСКА годам Францыска Скарыны. 2017-ы год, аб'яўлены ў Беларусі Годам навукі, праходзіць яшчэ і пад знакам Францыска Скарыны.

У 2017 годзе выдавецтва "Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі" выпусціла кнігу "Францыск Скарына. Чалавек свету". Кніга расказвае аб шматграннасці таленту першадрукара. Да 500-годдзя беларускага кнігадрукавання выдадзена "Кніжная спадчына Францыска Скарыны" ў 20 тамах, над афармленнем шматтомнага выдання працаваў вядомы мастак-графік Канстанцін Вашчанка. "Кніжная спадчына Францыска Скарыны" стала візітнай карткай Беларусі, прадстаўляючы яе ўсяму свету як краіну са старажытнай гісторыяй і багатай культурай. У 2017 годзе (дзякуючы фінансавай падтрымцы Белгазпрамбанка) у Беларусь вярнулася "Малая падарожная кніжка" Францыска Скарыны.

"Кніжная спадчына Францыска Скарыны" перададзена ў дар бібліятэцы Інстытута тэалогіі БДУУ 2017 годзе ў пракат выйшаў новы фільм беларускіх дакументалістаў "Першадрук" вытворчасці Нацыянальнай кінастудыі "Беларусьфільм". Карціна здымалася на тэрыторыі чатырох краін: у Беларусі (Мінск, Полацк, Вілейка), Польшчы (Кракаў), Чэхіі (Прага) і Расіі (Санкт-Пецярбург). Фільм паказвае жыццёвы шлях беларускага першадрукара, прапануе прайсці яго дарогамі. Аўтар сцэнарыя Уладзімір Мароз і рэжысёр Ігар Чышчэня раскрываюць асобу вялікага першадрукара ў кантэксце сучаснасці. Апошні фільм пра Скарыну, прызначаны для кінапракату, быў зняты на студыі "Летапіс" у 1989 годзе.

Ордэн Францыска СкарыныПремьер-министр Беларуси Андрей Кобяков вручает орден Франциска Скорины артисту-вокалисту Национального академического Большого театра оперы и балета Беларуси Илье СильчуковуДата 500-годдзя беларускага кнігадрукавання мае сусветную значнасць і ўнесена ў каляндар памятных дат ЮНЕСКА. У Мінску 14-15 верасня 2017 года пад эгідай ЮНЕСКА пройдзе Міжнародны кангрэс "500 гадоў беларускага кнігадрукавання".

Яго імя носяць навучальныя ўстановы і вуліцы, бібліятэкі і грамадскія аб'яднанні. У гонар Скарыны названы вышэйшыя ўзнагароды Беларусі: ордэн і медаль. Помнікі Скарыну ўстаноўлены ў Мінску, Полацку, Лідзе, а таксама ў Калінінградзе, Вільнюсе і Празе. У лістападзе 2017 года помнік Францыску Скарыну будзе ўстаноўлены ў малдаўскай сталіцы Кішынёве.

Спецпраект БЕЛТА: 500 гадоў гісторыі беларускага кнігадрукавання

Архіў
Пн Аўт Сер Чцв Пт Сб Нядз
Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
У Беларусь без візы: на 5 дзён для грамадзян 80 краін
Платныя дарогі ў Беларусі