21 лістапада, Мінск /Кар. БЕЛТА/. Статус вучоных залежыць ад іх саміх, а не ад зарплаты ці фінансавання навуковай сферы. Аб гэтым Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка заявіў на нарадзе па пытаннях развіцця навуковай сферы і дзейнасці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, перадае карэспандэнт БЕЛТА.
Аляксандр Лукашэнка, звяртаючыся да ўдзельнікаў нарады, нагадаў, што раней не раз анансаваў гэту сустрэчу. Цяперашнім старшынёй Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук было прапанавана правесці нараду ў фармаце сустрэчы, а не з'езда, як гэта было раней.
"Я зрабіў вывад, падумаў, што мы проста не гатовы да з'езда вучоных. З'езд - гэта адпаведны ўзровень, дакументы, асабліва рашэнні. Новы, малады кіраўнік Акадэміі навук, думаю, разам з вамі ў патрэбны момант прапрацуе гэтыя прапановы, і з'езд вучоных мы правядзём. Але там больш мы будзем гаварыць не пра статус вучонага", - сказаў Прэзідэнт.
Кіраўнік дзяржавы расказаў, што напярэдадні нарады яму перадалі некалькі аналітычных запісак і ўсюды гаворыцца аб неабходнасці павышэння статусу вучонага. У сувязі з гэтым Аляксандр Лукашэнка абазначыў сваю прынцыповую пазіцыю па гэтым пытанні.

"Хачу ў вас спытаць пра статус вучонага. Вы ад мяне хочаце, каб я ваш статус павысіў? Вы задумайцеся, як я, над гэтым. Я вось тыдзень думаю, як мне ваш статус павысіць. Ніхто, акрамя самога вучонага, статус павысіць не можа. Гэта павінны зрабіць вы", - адзначыў кіраўнік дзяржавы.
Аляксандр Лукашэнка задаў прамое пытанне: дзе той вучоны, імя якога грыміць хай не на ўвесь свет і нават не на постсавецкую прастору, але хаця б на Беларусь?
"Гэта не толькі да мяне пытанне, але і да вас - статус вучонага. Запомніце, не павысіце яго - ніякага ў вас статусу не будзе. Статус - не зарплата і грошы. Гэта ваш узровень як вучонага. Таму статус вучонага шукайце ў сабе", - падкрэсліў беларускі лідар.

Разважаючы пра статус вучонага, Аляксандр Лукашэнка правёў паралелі з аналагічным пытаннем у адносінах да міліцыі і ваенных, які востра стаяў у 1990-я гады. Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што тады ён асабіста садзейнічаў павышэнню іх статусу, і гатовы рабіць гэта цяпер у дачыненні да вучоных. Але міліцыя і ваенныя ў складаны перыяд 2020 года сваімі дзеяннямі самі абазначылі свой статус, стаўшы на абарону краіны і грамадства. "Яны тым самым узнялі свой статус на самы высокі ўзровень. Можа, той час не надышоў, можа, "2020-ы год" для вучоных не настаў, калі вы статус свой узнімеце", - заявіў ён.
Кіраўнік дзяржавы прывёў канкрэтныя практычныя прыклады, дзе прымяненне навуковых ведаў магло б аказаць станоўчы вынік на эканоміку. Размова зайшла аб распрацоўцы прэс-падборшчыкаў і даільных установак, якім можна знайсці шырокае прымяненне ў сельскай гаспадарцы.
"Віцэ-прэм'ера паклікаў, гавару: памры, але зрабі робат на сваёй ферме, - адзначыў Прэзідэнт. - Ён мне заявіў, што цяпер праходзяць выпрабаванні другога варыянта, да будучага года зробім. Дзе былі вы?"

"Вось вам і статус, і зарплата, і грошы, калі хочаце шчырай размовы з майго боку, - дадаў ён. - Шлях доўгі ад ідэі і атрымання гэтага прэса на полі. Я гэта разумею. Вынайдзіце схему, дзе мы вас праавансуем, пакуль вы не створыце канечны прадукт - гэты прэс, даільную ўстаноўку або яшчэ што-небудзь".
Размова зайшла і пра аплату працы вучоных. Тут Прэзідэнт заўважыў, што ад людзей навукі патрабуецца канкрэтны вынік. "Устаньце і скажыце: каму мы не заплацілі за вялікія адкрыцці? Калі такія людзі ёсць, неадкладна разгледзім вашы заявы і прымем адпаведнае рашэнне", - заявіў кіраўнік дзяржавы.
Аляксандр Лукашэнка спыніўся і на такім пытанні, як прадастаўленне высокіх пасад маладым вучоным, кіруючыся прынцыпамі амаладжэння навуковага асяроддзя. "Назначылі некалькі новых рэктараў і правялі маніторынг калектываў перш за ўсё. Як жа яны там працуюць? Ганьба. Сталі нахабнымі, зажэрліся - інакш не скажаш. Даходзіла да таго, што рэктар назначае нараду - не дурнейшыя за яго людзі... На дзве гадзіны спазніцца можа. А тое і наогул не прыйсці", - заявіў ён.
Яшчэ адзін прыклад, калі, на думку Аляксандра Лукашэнкі, вучоныя маглі па-сапраўднаму праявіць сябе, - гэта перыяд пандэміі. Кіраўнік дзяржавы заклікаў прайсці гэты складаны час, не паддаючыся на заклікі спыніць работу прадпрыемстваў і эканоміку ў цэлым. У такога падыходу было дастаткова крытыкаў, у тым ліку ўнутры краіны, але з часам слушнасць і правільнасць падыходу беларускага Прэзідэнта прызналі і за мяжой. "А дзе былі вы, вучоныя? Чаму вы не прынеслі мне гэту або іншую ідэю? - спытаў ён. - Паўстае пытанне: які вам патрэбны статус? Як вы працуеце на сваю краіну?"
"Я задаю вам тую каляіну, у якой мы павінны сёння з вамі абмяркоўваць праблему, а не выходзіць сюды і завываць, што мы чагосьці не зрабілі, мы чагосьці не дасягнулі. Давайце дасягаць", - заклікаў Аляксандр Лукашэнка.