Галоўныя навіны

Лукашэнка патрабуе дакладна раздзяліць абгрунтаванае і неабгрунтаванае пасрэдніцтва

12 сакавіка, Мінск /Кар. БЕЛТА/. Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка патрабуе дакладнага раздзялення паміж пасрэдніцтвам абгрунтаваным і неабгрунтаваным. Аб гэтым кіраўнік дзяржавы заявіў 12 сакавіка на нарадзе аб мерах па выключэнні неабгрунтаванага і нядобрасумленнага пасрэдніцтва, перадае карэспандэнт БЕЛТА.

Прэзідэнт падкрэсліў, што пытанне, заяўленае ў тэматыцы нарады, заўсёды знаходзіцца пад яго пільнай увагай, паколькі з'яўляецца адным з дзейсных інструментаў зніжэння сабекошту. А тэма сабекошту, затрат на вытворчасць прадукцыі разам з яе якасцю вельмі важна, калі размова заходзіць аб экспарце айчыннай прадукцыі. Менавіта гэтыя фактары фарміруюць канкурэнтныя перавагі для беларускіх тавараў на замежных рынках.

"Як вы думаеце, ці вырастуць затраты, калі за пастаўку сыравіны, абсталявання і іншага мы пераплачваем у два-тры разы за кошт пасрэднікаў і іншых вашых "сяброў"? - рытарычна спытаў Аляксандр Лукашэнка. - Гэта прамы рост затрат... Пасрэднік павялічвае нашу цану, забіраючы сабе ў кішэнь, на 25-30 працэнтаў. Значна?"

Гісторыя і маштаб праблемы, на якой "вырас цэлы пласт бандытаў, жулікаў і прайдзісветаў"

Кіраўнік дзяржавы не раз даваў даручэнні па павышэнні канкурэнтаздольнасці эканомікі, эфектыўным расходаванні грашовых сродкаў і недапушчэнні розных шэрых схем.

Заканадаўства аб закупках было ўзмоцнена, за мяжой створаны шматфункцыянальныя цэнтры для продажу беларускай тэхнікі. Аднак адпрацавана далёка не ўсё, і поўнасцю выкараніць праблемы, у тым ліку і неабгрунтаванага пасрэдніцтва, не ўдалося, канстатаваў Аляксандр Лукашэнка. "І стары ўрад (былы яго склад. - Заўвага БЕЛТА), і новы ўрад чамусьці гэтыя пытанні валакіцяць. Гэта не можа мяне не насцярожваць", - сказаў кіраўнік дзяржавы.

Паводле даных праваахоўных і кантралюючых органаў, штогод выяўляецца нямала правапарушэнняў і злоўжыванняў, у тым ліку злачынных, з боку пасрэдніцкіх структур у самых розных сферах. У 2025 годзе ўстаноўлена больш за 400 злачынстваў, звязаных непасрэдна з працэдурамі закупак не толькі ў прамысловай, сельскагаспадарчай, але і ў іншых сферах. Пры гэтым звыш 50 працэнтаў - факты атрымання хабару. "Гэта значыць, на гэтым пасрэдніцтве вырас цэлы пласт бандытаў, жулікаў і прайдзісветаў", - крытычна заўважыў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка нагадаў, што даручаў намесніку Старшыні УНС Аляксандру Мікалаевічу Косінцу дэталёва разабрацца ў сітуацыі і ўнесці радыкальныя прапановы па выкараненні нядобрасумленнага і неабгрунтаванага пасрэдніцтва. "Тым больш у яго маленькі, але цудоўны, якасны апарат кіравання УНС (Сакратарыят УНС. - Заўвага БЕЛТА), там дзясятак добрых разумных людзей, адны з лепшых, у тым ліку і юрысты, якія могуць, паглыбіўшыся ў гэту праблему, унесці прапановы", - растлумачыў кіраўнік дзяржавы.

З якімі дзялкамі патрабуе змагацца Лукашэнка і што трэба ведаць бізнесменам?

"Трэба правесці выразную мяжу, якая аддзяляе абгрунтаванае пасрэдніцтва ад неабгрунтаванага, - запатрабаваў Аляксандр Лукашэнка. - У дзяржаве ніхто не супраць разумнага пасрэдніка там, дзе гэта аб'ектыўна патрэбна. Але гэта застанецца ў нас невялікая колькасць напрамкаў, якія будуць пад кантролем ці то губернатараў, ці то міністраў і прэм'ер-міністра". Разам з тым ёсць у краіне і тыя, хто ў складанай сітуацыі думае толькі аб уласным узбагачэнні, дадаў Прэзідэнт.

Ён заўважыў, што часам даходзіць да таго, што ў ланцужок "купля - продаж" уключаюць тры, а то і пяць пасрэднікаў, часта фіктыўных. Часам прыцягваюць іншаземцаў, каб абысці гранічныя надбаўкі да цаны, прапісаныя ў нацыянальным заканадаўстве.

"У выніку ўсе нацэнкі, якія асядаюць у кішэнях такіх дзялкоў, даводзіцца аплачваць звычайным спажыўцам. Гэта абуральна, і прыкладаў больш чым дастаткова", - звярнуў увагу кіраўнік дзяржавы. Ён прывёў адзін з такіх фактаў: ​​карданны вал коштам 140 бел. руб. з дапамогай некалькіх пасрэднікаў быў прададзены канечнаму спажыўцу за 935 бел. руб. "Цана вырасла больш як у 6,5 раза!" - абурыўся Аляксандр Лукашэнка.

"Пры знешнім выкананні заканадаўства аб закупках (пастаўшчыкі выбіраюцца паводле конкурсаў) у прамысловасці, ахове здароўя, адукацыі, жыллёва-камунальнай сферы, IT-паслугах для дзяржсектара абсталяванне набываецца з дзікімі пераплатамі. І, як правіла, усюды фігуруюць хабары", - абазначыў праблемныя аспекты Прэзідэнт.

Так, у 2023-2025 гадах расходы РУП "Нацыянальны цэнтр электронных паслуг" і ТАА "Беларускія воблачныя тэхналогіі" на аплату пасрэдніцкіх надбавак, якія даходзілі да 200 працэнтаў, склалі каля 10 млн бел. руб.

"Значыць, трэба, каб кожны бізнесмен ведаў (і не толькі бізнесмен): з тымі, хто вырашыць нажыцца на злачынных махінацыях, размова будзе кароткая (і вы ведаеце, з кім)", - адзначыў кіраўнік дзяржавы, папярэдзіўшы ў тым ліку аб магчымых наступствах з боку сілавых структур.

Ён таксама звярнуў увагу на тое, што штучна створаныя ланцужкі непатрэбных пасрэднікаў вядуць да карупцыі і вымывання сродкаў.

"Хоць гэтыя грошы ў ідэале павінны працаваць у эканоміцы і ісці на развіццё краіны, на тое, каб людзі жылі лепш. Таму зялёнае святло і садзейнічанне - толькі тым, хто працуе на карысць і стварае нешта сваімі рукамі", - падкрэсліў Прэзідэнт.

Калі выкараніць немагчыма, то рэгуляваць і кантраляваць - абавязкова

Кіраўнік дзяржавы заўважыў, што эканоміка Беларусі працуе ва ўмовах санкцый, прадпрыемствы пастаянна сутыкаюцца з моцнымі абмежаваннямі на экспарт прадукцыі, імпарт сыравіны, куплю абсталявання, правядзенне разлікаў за пастаўленыя тавары.

"У такіх умовах даводзіцца шукаць нестандартныя варыянты паставак і аплат. Пад санкцыйным націскам поўнасцю адмовіцца ад паслуг пасрэднікаў, на жаль, не можам, гэта аб'ектыўныя прычыны", - канстатаваў Прэзідэнт. У той жа час, як папярэдзіў кіраўнік дзяржавы, гэта ж прычына можа выкарыстоўвацца як прыкрыццё для нядобрасумленных людзей, і з такімі спробамі трэба абавязкова змагацца.

"Выпрацаваць дзейсныя меры па абмежаванні нядобрасумленных дзялкоў мы можам", - упэўнены Прэзідэнт.

Аднак, як заўважыў кіраўнік дзяржавы, у праектах указаў, унесеных на яго разгляд, не ў поўнай меры абазначаны ўвесь спектр такіх мер. У прыватнасці, не былі проста і даступна вызначаны адказныя асобы. Прэзідэнт прапанаваў зрабіць гэта па аналогіі з тым, як было ў сталінскія часы: калі недзе нешта здараецца - начальнік адказвае.

"Міністры ў нас убаку, губернатары ў нас ні пры чым. Адказваць хто будзе? Ці вы, Аляксандр Генрыхавіч (Турчын, прэм'ер-міністр. - Заўвага БЕЛТА) і Аляксандр Мікалаевіч Косінец, прадугледзелі ў гэтых дакументах вычарпальныя варыянты, якія не дапусцяць неабгрунтаванага пасрэдніцтва і іншага? Не", - крытычна выказаўся аб праектах дакументаў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт падкрэсліў, што ў цэлым падзяляе прапанаваную канцэпцыю: пасрэдніцтва - гэта зло, яго трэба выкараняць і ўсяляк падтрымліваць вытворцаў. У той жа час ёсць разуменне, што поўнасцю абысціся без пасрэднікаў не атрымаецца, прынамсі пры закупках з-за мяжы. Але і ў гэтых выпадках нельга проста назіраць склаўшы рукі, а можна знайсці дзейсныя механізмы для кантролю.

"Трэба адкрыта гаварыць, што некаторыя пастаўшчыкі і прадаўцы прадукцыі, якую мы з-за мяжы перш за ўсё атрымліваем (пра ўнутраную размовы няма), яны проста кажуць: мы прадаём праз гэтага, хочаце бярыце, хочаце не. І тут нікуды не дзенешся. Але пры гэтым мы павінны пракантраляваць цэнаўтварэнне", - звярнуў увагу кіраўнік дзяржавы.